Go back to browse
จ
Terms starting with
จ
Block Universe
Bจักรวาลก้อน (บล็อกยูนิเวิร์ส)
Petkov, V., 2005, The ontology of spacetime
แบบจำลองที่อดีต ปัจจุบัน และอนาคต ดำรงอยู่พร้อมกันในก้อนสี่มิติ ซึ่งนัยถึงแนวคิดสัสสตนิยม
ทัศนะแบบก้อน
Davies, P., 1995, About time
ได้รับการสนับสนุนจากทฤษฎีสัมพัทธภาพ ซึ่งเสนอว่าการไหลของเวลาเป็นเรื่องจิตวิสัย และจักรวาลเป็นโครงสร้างที่หยุดนิ่ง
Care Ethics
Ethicsจริยศาสตร์แห่งความห่วงใย
Gilligan, C., 1982, In a different voice: Psychological theory and women's development
ทฤษฎีทางจริยธรรม (ที่เชื่อมโยงกับ แครอล กิลลิแกน) ที่ระบุว่าความสำคัญทางศีลธรรมอยู่ในองค์ประกอบพื้นฐานของความสัมพันธ์และความพึ่งพากันในชีวิตมนุษย์ โดยเน้นความเห็นอกเห็นใจและการตอบสนองต่อความต้องการมากกว่ากฎเกณฑ์ที่เป็นนามธรรม
Charvaka (Carvaka)
Ethicsจารวาก
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(ภาษาสันสกฤต) สำนักปรัชญาวัตถุนิยมอินเดียโบราณที่ปฏิเสธอำนาจของคัมภีร์พระเวท การดำรงอยู่ของวิญญาณหลังความตาย และแนวคิดเรื่องพระเจ้า โดยถือว่าโลกวัตถุเท่านั้นที่เป็นจริง
Chitta
Ethicsจิต
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(สันสกฤต) ในจิตวิทยาและปรัชญาอินเดีย จิตหมายถึงองค์ประกอบพื้นฐานของจิตใจ หรือคลังที่เก็บสะสมรอยประทับและความเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ทางจิต
Consciousness
Cจิตสำนึก (ความตระหนักรู้)
Chalmers, 1996
สภาวะของการตระหนักและตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อม; โดยเฉพาะอย่างยิ่ง คุณภาพเชิงจิตวิสัยของประสบการณ์
จิตสำนึกเชิงปรากฏการณ์
Block, 1995
แง่มุมด้านความรู้สึกของสภาวะทางจิต; ประสบการณ์ดิบของผัสสะ
Contingent
Ethicsจร
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ในทางตรรกศาสตร์และอภิปรัชญา หมายถึงสิ่งที่ไม่จำเป็นต้องเป็นจริงหรือไม่จำเป็นต้องดำรงอยู่ เป็นสิ่งที่อาจเป็นอย่างอื่นได้
Cosmology
Cจักรวาลวิทยา
สาขาของอภิปรัชญา (และฟิสิกส์) ที่เกี่ยวข้องกับกำเนิด โครงสร้าง และชะตากรรมสุดท้ายของจักรวาลในฐานะองค์รวม
จักรวาลวิทยาเชิงเหตุผล
Watkins, 2005
สาขาวิชาทางอภิปรัชญาที่แสวงหาการกำหนดธรรมชาติของโลกผ่านเหตุผลบริสุทธิ์ ซึ่งมักนำไปสู่ข้อขัดแย้งในตัวเอง
Cosmopsychism
Pจักรวาลจิตนิยม
Mathews, F. 2003 For love of matter: A contemporary panpsychism
รูปแบบองค์รวมของสรรพจิตนิยม ที่โต้แย้งว่าจักรวาลโดยรวมคือสิ่งที่มีความตระหนักรู้ระดับพื้นฐาน และจิตของมนุษย์แต่ละคนมีรากฐานมาจากจิตสำนึกระดับจักรวาลนี้
Discourse Ethics
จริยศาสตร์วาทกรรม
Habermas, J., 1990, Moral consciousness and communicative actionแนวทางจริยศาสตร์ที่ก่อตั้งโดยเยือร์เกิน ฮาเบอร์มาส ซึ่งสถาปนาความเที่ยงตรงเชิงบรรทัดฐานผ่านวาทกรรมเชิงเหตุผล โดยมีข้อเสนอว่าบรรทัดฐานจะมีความเที่ยงตรงก็ต่อเมื่อผู้ได้รับผลกระทบทุกคนสามารถยอมรับบรรทัดฐานนั้นได้ในสถานการณ์การพูดในอุดมคติ
Ethics
Aestheticsจริยศาสตร์
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
สาขาของปรัชญาที่เกี่ยวข้องกับการจัดระบบ การปกป้อง และการเสนอแนะมโนทัศน์เกี่ยวกับความประพฤติที่ถูกและผิด เป็นที่รู้จักในอีกชื่อหนึ่งว่าปรัชญาศีลธรรม
Ex nihilo
จากความว่างเปล่า
May, 2004
หลักการทางเทววิทยาและอภิปรัชญาที่ว่าจักรวาลถูกสร้างขึ้นมาจากความว่างเปล่า (Creatio ex nihilo) โดยไม่มีสสารเดิมรองรับ
Finite
Political Philosophyจำกัด
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
มีขอบเขตหรือข้อจำกัด; สิ่งที่ไม่เป็นอนันต์ ในทางอภิปรัชญา คำนี้ใช้กับสิ่งมีชีวิตหรือวัตถุที่ถูกจำกัดในด้านพื้นที่ เวลา หรืออำนาจ
Geist
จจิตวิญญาณ (ไกสท์)
Hegel, G. W. F., 1977, Phenomenology of spirit (A. V. Miller, Trans.)
แนวคิดของเฮเกลเกี่ยวกับจิตสำนึกร่วมหรือพลังชีวิตสากลที่พัฒนาผ่านประวัติศาสตร์ มุ่งหน้าไปสู่ความรู้แจ้งตนเองอย่างสมบูรณ์
จิต (ดาไซน์)
Heidegger, M., 1962, Being and time
ในทัศนะของไฮเดกเกอร์ จิตไม่ใช่สารัตถะที่แยกตัวออกไป แต่เป็นภววิทยาของมนุษย์ที่พัวพันอยู่กับโลกและการมีชีวิตอยู่
จิต (ไกสท์ / จิตวิญญาณสากล)
Hegel, G. W. F., 1977, Phenomenology of spirit
คำภาษาเยอรมันหมายถึง จิต, ความคิด หรือวิญญาณ เป็นหัวใจสำคัญของปรัชญาเฮเกล (จิตสัมบูรณ์) แสดงถึงการตระหนักรู้ร่วมกันถึงเสรีภาพและเหตุผลในประวัติศาสตร์ โดยวิวัฒนาการจากจิตอัตวิสัย สู่จิตวัตถุวิสัย และจิตสัมบูรณ์
Gunk
กกังก์ (สสารที่แบ่งย่อยได้ไม่สิ้นสุด)
Sider, T., 1993, Van Inwagen and the possibility of gunk
สมมติฐานทางภววิทยาเกี่ยวกับสสารที่ทุกชิ้นส่วนย่อยของมันยังคงมีชิ้นส่วนย่อยต่อไปอีกอย่างไม่รู้จบ โดยไม่มีอนุภาคพื้นฐาน (Atoms) ที่แบ่งแยกไม่ได้เลย
จักรวาลที่ไม่มีระดับล่างสุด
การโต้แย้งทัศนะอะตอมนิยมโดยเสนอความเป็นไปได้ที่ความจริงอาจประกอบด้วยโครงสร้างที่ซ้อนทับกันไปเรื่อยๆ โดยไม่มีรากฐานที่เป็นจุดจบ
Hegelianism
Hลัทธิเฮเกล
Hegel, G. W. F., 1977, Phenomenology of spirit (A. V. Miller, Trans.)
ระบบทางอภิปรัชญาที่เน้นกระบวนการทางวิภาษวิธี (Dialectics) และมองว่าความจริงคือจิตสัมบูรณ์ (Absolute Spirit) ที่พัฒนาผ่านประวัติศาสตร์
จิตนิยมแบบอังกฤษ
Mander, W. J., 2011, British idealism: A history
ขบวนการทางอภิปรัชญาในศตวรรษที่ 19 ที่นำแนวคิดของเฮเกลมาปรับใช้เพื่อคัดค้านลัทธิประสบการณ์นิยมและวัตถุนิยม
ปรัชญาเฮเกล (เฮเกลเลียนนิสม์)
Hegel, G. W. F., 1977, Phenomenology of spirit
ปรัชญาของ จี.ดับเบิลยู.เอฟ. เฮเกล ที่เน้นการตระหนักรู้ทางประวัติศาสตร์ของ "จิตสัมบูรณ์" ผ่านกระบวนการวิภาษวิธี (บทตั้ง-บทแย้ง-บทสรุป) โดยมีหลักการว่า "สิ่งที่เป็นเหตุเป็นผลคือสิ่งที่เป็นจริง และสิ่งที่เป็นจริงคือสิ่งที่เป็นเหตุเป็นผล"
Idealism
Iจิตนิยม (สัจนิยมแบบจิต)
Berkeley, G., 1975, Philosophical works
ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่าความจริงประกอบด้วยจิตและมโนภาพของจิตเท่านั้น วัตถุทางกายภาพไม่มีอยู่จริงนอกเหนือไปจากการถูกรับรู้
จิตนิยมสัมบูรณ์
Hegel, G. W. F., 1977, Phenomenology of spirit (A. V. Miller, Trans.)
ทัศนะที่ว่าความจริงทั้งหมดเป็นองค์รวมหนึ่งเดียวของจิตหรือเหตุผล (Spirit) ที่พัฒนาผ่านประวัติศาสตร์
จิตนิยม
Berkeley, G., 1982, A treatise concerning the principles of human knowledge
ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่าความจริงเป็นเรื่องของจิตหรือวิญญาณโดยพื้นฐาน ไม่ใช่วัตถุ บาร์คลีย์โต้แย้งว่า "การมีอยู่คือการถูกรับรู้" (esse est percipi) โดยปฏิเสธการมีอยู่ของสารัตถะทางวัตถุที่เป็นอิสระจากจิต
Imagination
จินตนาการ
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ความสามารถของจิตใจในการสร้างภาพ ความคิด และความรู้สึกโดยปราศจากการป้อนข้อมูลโดยตรงจากประสาทสัมผัส มักจำแนกเป็น "จินตนาการเชิงสร้างสรรค์" (creative) และ "จินตนาการเชิงหวนรำลึก" (recall)
จินตนาการ
Sartre, J.-P., 2004, The imaginary
สำหรับซาทร์ จินตนาการคือโครงสร้างพื้นฐานของจิตสำนึก ("จินตภาพ") ที่ช่วยให้มนุษย์สามารถปฏิเสธความเป็นจริงและวางตำแหน่งวัตถุในฐานะสิ่งที่ไม่มีอยู่หรือขาดหายไป มันเชื่อมโยงอย่างสำคัญกับเสรีภาพของมนุษย์
Linguistic Turn
จุดเปลี่ยนทางภาษา
Rorty, R., 1967, The linguistic turn
พัฒนาการสำคัญในปรัชญาศตวรรษที่ 20 (ทั้งสายวิเคราะห์และสายคอนติเนนตัล) ซึ่งจุดเน้นเปลี่ยนจากจิตสำนึกหรือโลกไปสู่ "ภาษา" โดยยืนยันว่าปัญหาทางปรัชญาส่วนใหญ่คือปัญหาเรื่องภาษา
Mechanism
จักรกลนิยม
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ทัศนะทางปรัชญาที่เชื่อว่าปรากฏการณ์ทางธรรมชาติทั้งหมดสามารถอธิบายได้ด้วยกฎของสสารและการเคลื่อนที่ โดยเปรียบเทียบจักรวาลและสิ่งมีชีวิตว่าเป็นเสมือนเครื่องจักรกลที่ซับซ้อน
Microcosm
จุลจักรวาล
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
"โลกขนาดเล็ก" ในทางปรัชญา หมายถึง มนุษย์หรือปัจเจกบุคคลที่ถูกมองว่าเป็นแบบจำลองย่อส่วนหรือตัวแทนขนาดเล็กของจักรวาล (มหจักรวาล)