Go back to browse
ศ
Terms starting with
ศ
Bad Faith
Bศรัทธาลวง (เจตนาลวง)
Sartre, J.-P., 1956, Being and nothingness (H. E. Barnes, Trans.)
คำศัพท์ของซาทร์ (mauvaise foi) สำหรับปรากฏการณ์ที่มนุษย์ ภายใต้แรงกดดันทางสังคม ยอมรับค่านิยมจอมปลอมและปฏิเสธเสรีภาพที่มีมาแต่กำเนิดของตนที่จะกระทำอย่างแท้จริง
การหลอกตัวเอง (ในทางภววิทยา)
Solomon, R. C., 2005, Existentialism (2nd ed.)
สภาวะทางอภิปรัชญาของการโกหกตัวเองเกี่ยวกับธรรมชาติของตนในฐานะผู้มีเสรีภาพ โดยปฏิบัติต่อตนเองเสมือนเป็นวัตถุสิ่งของมากกว่าจะเป็นจิตสำนึก
ศรัทธาลวง (เจตนาลวง / การหลอกตัวเอง)
Sartre, J.-P., 1956, Being and nothingness
ในปรัชญาของซาทร์ คือรูปแบบหนึ่งของการหลอกตัวเองที่มนุษย์ปฏิเสธเสรีภาพและความรับผิดชอบของตน โดยแสร้งทำตัวเป็นสิ่งของ (วัตถุ) ที่ถูกกำหนดโดยสถานการณ์ แทนที่จะยอมรับว่าตนเป็นประธานที่มีเสรีภาพในการเลือกการกระทำของตนเอง
Dynamis
Dศักยภาพ (ไดนาคิส)
Cohen, S.M., 2016, Aristotle’s Metaphysics
คำศัพท์ภาษากรีกของอริสโตเติลหมายถึง "ภาวะแฝง" หรือ "อำนาจ" หมายถึงความสามารถของสิ่งหนึ่งที่จะเปลี่ยนแปลงหรืออยู่ในสถานะที่ต่างออกไป ตรงข้ามกับ Energeia (ภาวะจริง)
พลานุภาพ
Feser, 2014
ในอภิปรัชญายุคสโกลาสติก หมายถึงหลักการของความเปลี่ยนแปลงได้ หรือความสามารถในการรองรับรูปแบบ (Form); มักถูกระบุว่าเป็นปฐมสสาร (Prime Matter)
Faith
Political Philosophyศรัทธา
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ความเชื่อที่ไม่ตั้งอยู่บนหลักฐานเชิงตรรกะหรือประจักษ์พยาน ในปรัชญาศาสนามักมีการอภิปรายถึงศรัทธาในความสัมพันธ์กับเหตุผล โดยศรัทธาอาจถูกมองว่าเป็นวิถีทางแห่งความรู้ที่อยู่เหนือการสังเกตเชิงประจักษ์
Fideism
Political Philosophyศรัทธาธิปไตย
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ทรรศนะที่ว่าศรัทธาเป็นอิสระจาก หรืออยู่เหนือเหตุผล. ผู้ยึดมั่นในศรัทธาธิปไตยโต้แย้งว่าความจริงทางศาสนาขั้นพื้นฐานไม่สามารถเข้าถึงได้ด้วยการไตร่ตรองทางปัญญา แต่ต้องได้รับการยอมรับผ่านศรัทธาเท่านั้น
Hinduism
ศาสนาฮินดู
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ศาสนาและปรัชญาหลักของอนุทวีปอินเดีย มีลักษณะเป็นกลุ่มความเชื่อและการปฏิบัติที่หลากหลาย รวมถึงอำนาจของพระเวท แนวคิดเรื่องกรรม สังสารวัฏ และการแสวงหาธรรมะและโมกษะ
Jainism
Dศาสนาเชน
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
หนึ่งในสำนักปรัชญาอินเดียโบราณฝ่ายนาสติก (ปรัชญานอกรีต) ที่ก่อตั้งหรือจัดระบบขึ้นโดยพระมหาวีระ วรฺธมาน โดยเน้นย้ำเรื่องอหิงสา (การไม่เบียดเบียน), การดำรงอยู่ของชีวะ (วิญญาณปัจเจก) จำนวนอนันต์ และการแสวงหาความหลุดพ้นผ่านทางความเชื่อที่ถูกต้อง ความรู้ที่ถูกต้อง และความประพฤติที่ถูกต้อง
ปรัชญาเชน (ศาสนาเชน)
Long, J. D., 2009, Jainism: An introduction
ปรัชญาอินเดียโบราณที่เน้นหลักอหิงสา (Ahimsa) หรือความไม่เบียดเบียนต่อสิ่งมีชีวิตทั้งปวง ในทางอภิปรัชญา สนับสนุนหลัก Anekantavada (ความจริงมีหลายด้าน) ซึ่งเสนอว่าความจริงมีความซับซ้อนและไม่มีมุมมองเดียวใดที่สามารถจับความจริงได้ทั้งหมด
Nihilism
ศูนยนิยม
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ทัศนะทางปรัชญาที่ว่าชีวิตปราศจากความหมาย วัตถุประสงค์ หรือคุณค่าแท้จริงที่เป็นปรนัย โดยทั่วไปเกี่ยวข้องกับการปฏิเสธหลักการทางศาสนาและศีลธรรมทั้งหมด
สุญนิยม (ลัทธิไม่มีอะไร)
Nietzsche, F., 1968, The will to power
หลักการทางปรัชญาที่แนะถึงความขาดแคลนความเชื่อในแง่มุมที่มีความหมายของชีวิต นีดเช่ใช้คำนี้เพื่ออธิบายความเสื่อมถอยของค่านิยมดั้งเดิมและวิกฤตการณ์แห่งความหมายในโลกสมัยใหม่
Optimism
ศุภนิมิตนิยม
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ทรรศนะทางปรัชญาที่มองว่าโลกโดยพื้นฐานแล้วดีงาม หรือความดีจะชนะความชั่วในที่สุด กอทท์ฟรีด วิลเฮล์ม ไลบ์นิซ ได้ให้เหตุผลไว้อย่างโด่งดังว่า โลกใบนี้คือ "โลกที่ดีที่สุดในบรรดาโลกที่เป็นไปได้ทั้งมวล"
Religion
ศาสนา
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ระบบความเชื่อ การปฏิบัติ และค่านิยมที่มักมีศูนย์กลางอยู่ที่ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับอำนาจศักดิ์สิทธิ์หรืออำนาจเหนือธรรมชาติ ในทางปรัชญา ศาสนาเป็นสิ่งที่ถูกศึกษาผ่านแขนงวิชาที่เรียกว่า 'ปรัชญาศาสนา'
Sabda (Shabda)
Mศัพทะ
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(ภาษาสันสกฤต) หมายถึง ถ้อยคำหรือเสียง ในญาณวิทยาอินเดีย หมายถึงศัพทประมาณ (Pramana) คือความรู้ที่ได้จากประจักษ์พยานทางคำพูด โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้อยคำของบุคคลที่เชื่อถือได้ (อาปตะ - Apta) หรือจากคัมภีร์อันศักดิ์สิทธิ์ (พระเวท)
Shunyata (Sunyata)
ศูนยตา
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(สันสกฤต) ความว่างเปล่า เป็นแนวคิดหลักในพุทธศาสนานิกายมหายาน โดยเฉพาะในสำนักมาธยมิกะ ซึ่งยึดถือว่าปรากฏการณ์ทั้งปวงล้วนว่างเปล่าจาก 'สภาวะของตนเอง' (own-being) หรือธรรมชาติที่แท้จริงในตัว และดำรงอยู่ได้โดยต้องอาศัยปัจจัยอื่นเท่านั้น
Zero
ศูนย์
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ในบริบทของปรัชญาอินเดียและปรัชญาคณิตศาสตร์ หมายถึงจำนวนที่เกี่ยวข้องกับแนวคิดเรื่อง 'ศูนยตา' (ความว่างเปล่า) ในเชิงปรัชญา ศูนย์แทนจุดเริ่มต้น สภาวะแห่งความไม่มีอยู่ซึ่งเป็นที่มาของความมีอยู่ หรือเป็นตัวแทนทางคณิตศาสตร์ของความไม่มีอะไร
Zero (Metaphysical)
Zศูนย์ (ความว่างเปล่าทางอภิปรัชญา)
Putnam, H. 1975 Mind, language and reality
สถานะทางอภิปรัชญาของความว่างเปล่าหรือการไม่ดำรงอยู่ ในหลายระบบ "ศูนย์" ไม่ใช่เพียงแค่ตัวเลขคณิตศาสตร์ แต่เป็นตัวแทนของความว่างเปล่า สิ่งที่ยังไม่ปรากฏ หรือ "ความไม่มีที่มีอยู่จริง" ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของการดำรงอยู่ทั้งปวง
Zoroastrianism
ศาสนาโซโรอัสเตอร์
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ศาสนาโบราณของเปอร์เซีย (อิหร่าน) ที่มีมาก่อนศาสนาอิสลาม ซึ่งก่อตั้งโดยศาสดาโซโรอัสเตอร์ (ซาราทุสตรา) มีลักษณะเด่นที่ทวินิยมอันเข้มแข็งระหว่างพลังแห่งความดี (อะฮูรา มาซดา) และพลังแห่งความชั่วร้าย (อังกระ ไมน์ยู) และได้มีอิทธิพลอย่างสำคัญต่อแนวคิดตะวันตกเกี่ยวกับสวรรค์ นรก และการพิพากษาครั้งสุดท้าย
ศาสนาโซโรอัสเตอร์ (ลัทธิบูชาไฟ)
Boyce, M., 1979, Zoroastrians: Their religious beliefs and practices
ปรัชญาทวิภาคนิยมโบราณที่เสนอเรื่องการต่อสู้ระดับจักรวาลระหว่างความจริง/แสงสว่าง และความลวง/ความมืด นำเสนอแนวคิดเรื่องเสรีเจตจำนงในการเลือกฝ่าย และส่งอิทธิพลต่อศาสนาเอกเทวนิยมในยุคต่อมา
Zoroastrianism (Dualism)
Zศาสนาโซโรอัสเตอร์ (ทวิภาคนิยม)
Russell, B. 1903 The principles of mathematics
หนึ่งในระบบอภิปรัชญาเริ่มแรกของทวิภาคนิยมระดับจักรวาล โดยเสนอเรื่องการต่อสู้ระหว่าง อหุรา มาสดา (ความจริง/แสงสว่าง) และ อังครา ไมนยุ (คำเท็จ/ความมืด) ซึ่งส่งอิทธิพลต่ออภิปรัชญาของเพลโตและศาสนาอับราฮัมในเรื่องปัญหาความชั่วร้ายและวิทยายุคสุดท้าย