Go back to browse
A
Terms starting with
A
Appearance and Reality
Metaphysicsปรากฏการณ์และความจริงแท้
Bradley, F. H., 1893, Appearance and reality
การแบ่งแยกประเพณีระหว่างสิ่งต่างๆ ที่ปรากฏแก่เรา (ปรากฏการณ์) กับสิ่งที่มันเป็นจริงๆ (ความจริงแท้) แบรดลีย์โต้แย้งว่าทุกสิ่งที่เราสัมผัสเป็นเพียงปรากฏการณ์ ในขณะที่ความจริงแท้คือ "สิ่งสัมบูรณ์" (Absolute) ที่กลมกลืนเป็นหนึ่งเดียว
Arche
Aปฐมธาตุ
Curd, P., 2020, Presocratic Philosophy
คำภาษากรีกหมายถึง "จุดกำเนิด" หรือ "การเริ่มต้น" ในปรัชญายุคก่อนโสเครตีส หมายถึงสารหรือหลักการพื้นฐานซึ่งสรรพสิ่งถือกำเนิดขึ้น (เช่น น้ำ ในแนวคิดของธาเลส)
ปฐมหลัก
Peters, F. E., 1967, Greek philosophical terms: A historical lexicon
หลักการแรกของความรู้ หรือสารัตถะพื้นฐานที่เป็นที่สุดของจักรวาล
Archetype
Epistemologyต้นแบบ
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ต้นแบบหรือรูปแบบดั้งเดิมที่สิ่งอื่นในประเภทเดียวกันลอกเลียนหรือยึดถือเป็นพื้นฐาน ในปรัชญาของเพลโต คำนี้หมายถึง แบบ (Forms) หรือมโนคติ (Ideas)
Asceticism
Epistemologyพรตนิยม
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
วิถีชีวิตที่โดดเด่นด้วยการละเว้นจากความสุขทางประสาทสัมผัส ซึ่งมักมีจุดประสงค์เพื่อการแสวงหาเป้าหมายทางจิตวิญญาณ
อัตตกิลมถานุโยค (ลัทธิบำเพ็ญตบะ)
Nietzsche, F., 1998, On the genealogy of morality
วิถีชีวิตที่มีลักษณะเด่นคือการสละความสุขทางโลกเพื่อเป้าหมายทางจิตวิญญาณ นีดเช่วิพากษ์ "อุดมคติแห่งตบะ" ว่าเป็นรูปแบบหนึ่งของ "เจตจำนงสู่ความว่างเปล่า" และเป็นการปฏิเสธชีวิต
Aseity
Aความเป็นเอง (อาสยภาวะ)
Leftow, B., 2016, God, Concepts of
คุณสมบัติของการมีอยู่ได้ด้วยตนเอง (จากภาษาละติน a se ) โดยเคร่งครัดแล้วใช้กับพระเจ้าในเทวนิยมแบบคลาสสิก หมายถึงพระเจ้าไม่ต้องพึ่งพาสิ่งอื่นใดเพื่อการดำรงอยู่
ภาวะสัมบูรณ์ด้วยตนเอง
Craig, W. L., 2001, God, time, and eternity
การมีอยู่ด้วยตนเองหรือการกำเนิดด้วยตนเอง; คุณลักษณะทางอภิปรัชญาของสิ่งที่การดำรงอยู่มาจากธรรมชาติของตัวมันเอง
Atheism
Epistemologyอเทวนิยม
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ภาวะที่ไม่เชื่อหรือขาดความเชื่อในการดำรงอยู่ของพระเจ้าหรือทวยเทพ
อเทวนิยม
Martin, M., 1990, Atheism: A philosophical justification
ความขาดแคลนความเชื่อหรือการไม่เชื่อในการมีอยู่ของพระเจ้า ในทางปรัชญา มักเกี่ยวข้องกับการวิพากษ์ลัทธิเทวนิยมและการยึดมั่นในธรรมชาติศาสตร์นิยม
Atman
Epistemologyอาตมัน
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(ภาษาสันสกฤต) ตัวตนหรือวิญญาณ; แก่นแท้ของปัจเจกบุคคลอันเป็นนิรันดร์และไม่เปลี่ยนแปลง ซึ่งมักจะจำแนกออกจากอัตตาเชิงประจักษ์หรือร่างกาย ในปรัชญาอไทฺวตะ เวทานตะ อาตมันเป็นสิ่งเดียวกับพรหมัน
Atomism
Aปรมาณูนิยม
Berryman, S., 2016, Ancient Atomism
ทฤษฎีที่ว่าความจริงประกอบขึ้นจากหน่วยย่อยที่ไม่สามารถแบ่งแยกหรือทำลายได้ (อะตอม) ซึ่งเคลื่อนที่อยู่ในความว่างเปล่า
ปรมาณูนิยมทางตรรกะ
Russell, B., 1918, The philosophy of logical atomism
ทัศนะทางอภิปรัชญา (เกี่ยวข้องกับรัสเซลล์และวิตต์เกนสไตน์) ที่ว่าโลกประกอบด้วยข้อเท็จจริงย่อยๆ ที่เป็นอิสระต่อกันจำนวนมาก
Atomism (Materialist)
Metaphysicsปรมาณูนิยม (ลัทธิอะตอม)
ทฤษฎี (ลูซิปปุส, เดโมคริตัส) ที่ว่าจักรวาลประกอบด้วยอนุภาคที่ไม่อาจแบ่งแยกและทำลายได้ (อะตอม) ซึ่งเคลื่อนที่อยู่ในความว่างเปล่า การเปลี่ยนแปลงทั้งปวงเป็นผลมาจากการจัดเรียงตัวใหม่ของอะตอมเหล่านี้
Attribute
Aคุณลักษณะ
Shein, N., 2018, Spinoza’s Theory of Attributes
คุณสมบัติหรือลักษณะเด่นที่ถือเป็นส่วนหนึ่งหรือเป็นธรรมชาติของบุคคลหรือสิ่งของ; ในปรัชญาของสปิโนซา หมายถึงแก่นสารของสารวัตถุ (Substance)
อุปนิสัย (บริบทพระเจ้า)
Swinburne, R., 2016, The coherence of theism (2nd ed.)
คุณสมบัติที่แสดงถึงพระเจ้า เช่น ความมีอำนาจทุกอย่าง ความรู้แจ้งทุกอย่าง และความดีที่สมบูรณ์พร้อม
Automaton
Aหุ่นกล (อัตโนมัติ)
Harrison, P., 1992, Descartes on animals
เครื่องจักรที่ทำงานด้วยตนเอง ในทางอภิปรัชญา (เดส์การตส์) สัตว์ถูกพิจารณาว่าเป็นหุ่นกล คือเป็นเครื่องจักรที่ซับซ้อนแต่ไม่มีวิญญาณหรือความตระหนักรู้
เซลลูลาร์ออโตมาตา
Wolfram, S., 2002, A new kind of science
แบบจำลองแบบไม่ต่อเนื่องที่ศึกษาในทฤษฎีการคำนวณและอภิปรัชญา (ฟิสิกส์ดิจิทัล) ประกอบด้วยตารางของเซลล์ที่มีการเปลี่ยนแปลงตามกฎที่กำหนดไว้ ใช้จำลองระบบที่ซับซ้อนหรือแม้แต่ความจริงของจักรวาล
Avidya
Epistemologyอวิชชา
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(ภาษาสันสกฤต) ความไม่รู้หรือความหลงผิด โดยเฉพาะอย่างยิ่งคือความไม่รู้แจ้งในธรรมชาติที่แท้จริงของความเป็นจริง ซึ่งมักถูกพิจารณาว่าเป็นรากเหง้าของความทุกข์และวงจรการเวียนว่ายตายเกิด (สังสารวัฏ)
Axiology
Epistemologyคุณวิทยา
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
สาขาหนึ่งของปรัชญาที่ศึกษาเกี่ยวกับธรรมชาติของคุณค่าและการประเมินคุณค่า ซึ่งรวมถึงจริยศาสตร์ (คุณค่าทางศีลธรรม) และสุนทรียศาสตร์ (คุณค่าทางศิลปะ)