Go back to browse
พ
Terms starting with
พ
Asceticism
Epistemologyพรตนิยม
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
วิถีชีวิตที่โดดเด่นด้วยการละเว้นจากความสุขทางประสาทสัมผัส ซึ่งมักมีจุดประสงค์เพื่อการแสวงหาเป้าหมายทางจิตวิญญาณ
อัตตกิลมถานุโยค (ลัทธิบำเพ็ญตบะ)
Nietzsche, F., 1998, On the genealogy of morality
วิถีชีวิตที่มีลักษณะเด่นคือการสละความสุขทางโลกเพื่อเป้าหมายทางจิตวิญญาณ นีดเช่วิพากษ์ "อุดมคติแห่งตบะ" ว่าเป็นรูปแบบหนึ่งของ "เจตจำนงสู่ความว่างเปล่า" และเป็นการปฏิเสธชีวิต
Bahya-pratyaksha
Metaphysicsพาหยะ-ปรัตยักษะ
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(ภาษาสันสกฤต) การรับรู้ภายนอก ในตรรกศาสตร์อินเดีย (Nยายะ) หมายถึงการรับรู้ที่เกิดจากการสัมผัสของอินทรีย์กับวัตถุภายนอก
Behaviorism
Metaphysicsพฤติกรรมนิยม
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
สำนักคิดทางจิตวิทยาและปรัชญาที่ถือว่าเนื้อหาที่เหมาะสมของการศึกษาทางจิตวิทยาคือพฤติกรรมที่สามารถสังเกตได้ ไม่ใช่สภาวะทางจิตภายในหรือจิตสำนึก
พฤติกรรมนิยม
Ryle, G., 1949, The concept of mind
ทฤษฎีในปรัชญาจิตที่โต้แย้งว่าสภาวะทางจิตสามารถถูกลดทอนหรืออธิบายได้ทั้งหมดในรูปของพฤติกรรมที่สังเกตได้และแนวโน้มที่จะแสดงพฤติกรรม โดยปฏิเสธแนวคิดเรื่องจิตที่เป็นเรื่องภายในและเป็นส่วนตัว
Behaviorism, Ontological
Bพฤติกรรมนิยมทางภววิทยา
Graham, G., 2019, Behaviorism
ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่าสภาวะทางจิตหรือเหตุการณ์ภายในจิตใจไม่มีอยู่จริง; สิ่งที่เราเรียกว่า "จิต" แท้จริงแล้วเป็นเพียงพฤติกรรม
พฤติกรรมนิยมทางตรรกะ
Ryle, G., 1949, The concept of mind
ทฤษฎีที่ว่าข้อความเกี่ยวกับสภาวะทางจิตมีความเท่าเทียมกันทางตรรกะกับข้อความเกี่ยวกับแนวโน้มทางพฤติกรรม
Boundary
Bขอบเขต
Varzi, A., 2019, Mereology
ในทฤษฎีส่วนย่อยและส่วนรวม หมายถึงส่วนที่มีมิติต่ำกว่าซึ่งกำหนดขีดจำกัดของวัตถุ
พรมแดน
Smith, B., 2001, Fiat objects
นักปรัชญาแยกความแตกต่างระหว่างขอบเขตที่ "แท้จริง" (ความไม่ต่อเนื่องตามธรรมชาติ) และขอบเขตที่ "สมมติขึ้น" (มนุษย์กำหนด)
Brahman
Metaphysicsพรหมัน
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(สันสกฤต) สิ่งสัมบูรณ์ หรือความจริงสูงสุดในปรัชญาเวทานตะ เป็นหลักการสูงสุดอันเป็นนิรันดร์และไร้ลักษณะบุคคล ซึ่งเป็นบ่อเกิดและรากฐานของจักรวาล
Brahmin
Metaphysicsพราหมณ์
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(ภาษาสันสกฤต) สมาชิกของวรรณะนักบวชหรือวรรณะสูงสุดในลำดับชั้นทางสังคมของฮินดูตามประเพณี (ระบบวรรณะ) ซึ่งตามธรรมเนียมมีหน้าที่รับผิดชอบด้านพิธีกรรมทางศาสนาและวิชาความรู้
Buddha
Metaphysicsพุทธะ
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(สันสกฤต/บาลี) 'ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน' เป็นพระนามที่ถวายแด่พระสิทธัตถะโคตมะหลังจากที่พระองค์ได้ตรัสรู้ และยังหมายถึงสภาวะแห่งการตรัสรู้โดยตรง
Buddhi
Metaphysicsพุทธิ
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(ภาษาสันสกฤต) ปัญญา, สติปัญญา, หรือวิจารณญาณ ในปรัชญาสางขยะ พุทธิคือผลวิวัฒน์ลำดับแรกของปรักฤติ (ธรรมชาติ/สสาร) ซึ่งทำหน้าที่ในการตัดสินใจ
Buddhism
Metaphysicsพุทธศาสนา
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ศาสนาและปรัชญาที่ก่อตั้งโดยพระโคตมพุทธเจ้า มีพื้นฐานอยู่บนอริยสัจสี่และมรรคมีองค์แปด โดยมีเป้าหมายเพื่อความดับสิ้นแห่งทุกข์ (นิพพาน)
Dynamis
Dศักยภาพ (ไดนาคิส)
Cohen, S.M., 2016, Aristotle’s Metaphysics
คำศัพท์ภาษากรีกของอริสโตเติลหมายถึง "ภาวะแฝง" หรือ "อำนาจ" หมายถึงความสามารถของสิ่งหนึ่งที่จะเปลี่ยนแปลงหรืออยู่ในสถานะที่ต่างออกไป ตรงข้ามกับ Energeia (ภาวะจริง)
พลานุภาพ
Feser, 2014
ในอภิปรัชญายุคสโกลาสติก หมายถึงหลักการของความเปลี่ยนแปลงได้ หรือความสามารถในการรองรับรูปแบบ (Form); มักถูกระบุว่าเป็นปฐมสสาร (Prime Matter)
God
พพระเจ้า (สิ่งที่มีอยู่จำเป็น)
Aquinas, 1948
ในอภิปรัชญาแบบคลาสสิก พระเจ้าคือสิ่งที่มีอยู่จำเป็น (Necessary Being) ซึ่งเป็นรากฐานของความจริงและเป็นปฐมเหตุของสิ่งทั้งปวง
พระเจ้าในฐานะผู้วางรากฐานทางญาณวิทยา
Plantinga, A., 2000, Warranted Christian belief
การมีอยู่ของพระเจ้าในฐานะผู้รับประกันความจริงและความน่าเชื่อถือของมโนทัศน์ที่เราใช้เข้าใจโลก
Jamesian Pluralism
พพหุนิยมแบบเจมส์
James, W., 1909, A pluralistic universe
ทัศนะที่ว่าจักรวาลไม่ได้เป็นเอกภาพเดียว (Monism) แต่ประกอบด้วยสิ่งต่างๆ ที่มีความหลากหลายและมีอิสระต่อกันในระดับหนึ่ง
ประสบการณ์นิยมแบบรากแก้ว
James, W., 1912, Essays in radical empiricism
ทัศนะที่ว่าความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งต่างๆ มีความเป็นจริงเท่าเทียมกับตัวสิ่งนั้นเอง และประสบการณ์คือรากฐานเดียวของความจริง
Manifold (Mannigfaltigkeit)
Mพหุภาพ (สิ่งที่หลากหลาย)
Kant, I., 1998, Critique of pure reason (P. Guyer & A. W. Wood, Trans.)
ในอภิปรัชญาของคานท์ หมายถึงความหลากหลายที่ยุ่งเหยิงของข้อมูลผัสสะที่ได้รับผ่านการหยั่งรู้ (พื้นที่และเวลา) ก่อนที่มันจะถูกสังเคราะห์และจัดระเบียบโดยความเข้าใจให้เป็นประสบการณ์ที่ต่อเนื่องกัน
Multiculturalism
พหุวัฒนธรรมนิยม
Taylor, C., 1994, Multiculturalism: Examining the politics of recognition
ปรัชญาการเมืองที่สนับสนุนให้มีความใส่ใจและการรักษาไว้ซึ่งกลุ่มวัฒนธรรมที่แตกต่างกันภายในสังคมอย่างเหมาะสม โดยโต้แย้งว่าวัฒนธรรมชนกลุ่มน้อยจำเป็นต้องมีสิทธิพิเศษหรือการคุ้มครองเพื่อความอยู่รอดจากการครอบงำของวัฒนธรรมหลัก
Multiplicity
Mพหุภาวะ
Kant, I., 1998, Critique of pure reason (P. Guyer & A. W. Wood, Trans.)
สภาวะของการมีอยู่เป็นจำนวนมากหรือหลากหลาย ตรงข้ามกับเอกภาพ (Unity)
Obligation
พันธะ
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ข้อกำหนดทางศีลธรรมหรือกฎหมายที่บังคับให้กระทำการอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหน้าที่ ในทางจริยศาสตร์ หมายถึงอำนาจผูกพันของกฎศีลธรรมซึ่งก่อให้เกิดความจำเป็นที่จะต้องปฏิบัติตามแนวทางที่กำหนดไว้
พันธะ (ข้อผูกพัน)
Hart, H. L. A., 1994, The concept of law
ข้อกำหนดหรือหน้าที่ในการกระทำในทางใดทางหนึ่ง ซึ่งมักจะตั้งอยู่บนพื้นฐานของกฎศีลธรรม กฎหมาย หรือกฎของสังคม ฮาร์ทแยกแยะระหว่าง "การถูกบังคับ" (Being Obliged) กับ "การมีพันธะ" (Having an Obligation) ซึ่งเป็นการปฏิบัติตามกฎ
พันธะ (ข้อผูกพัน)
Hart, H. L. A., 1994, The concept of law
ข้อกำหนดหรือหน้าที่ในการกระทำในทางใดทางหนึ่ง ซึ่งมักจะตั้งอยู่บนพื้นฐานของกฎศีลธรรม กฎหมาย หรือกฎของสังคม ฮาร์ทแยกแยะระหว่าง "การถูกบังคับ" (Being Obliged) กับ "การมีพันธะ" (Having an Obligation) ซึ่งเป็นการปฏิบัติตามกฎ
Ought
พึงจะ
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
เป็นคำที่ใช้แสดงถึงพันธะทางศีลธรรม หน้าที่ หรือความถูกต้อง ในทางจริยศาสตร์ ปัญหา 'เป็น-พึงเป็น' (กิโยตินของฮิวม์) เกี่ยวข้องกับความยากในการอนุพัทธ์ข้อความที่ว่าด้วยสิ่งที่พึงจะเป็น จากข้อความที่ว่าด้วยสิ่งที่เป็นอยู่
Pluralism
พหุนิยม
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
หลักคำสอนทางปรัชญาที่เชื่อว่าความจริงแท้ประกอบด้วยสสารหรือหลักการพื้นฐานอันติมะหลายสิ่ง แทนที่จะเป็นเพียงหนึ่งเดียว (เอกนิยม) หรือสองสิ่ง (ทวินิยม) ในปรัชญาสังคม หมายถึงการอยู่ร่วมกันของกลุ่มและทัศนะที่หลากหลาย
Space (Absolute)
Sพื้นที่สัมบูรณ์
Newton, I. 1999 The Principia: Mathematical principles of natural philosophy
ทัศนะ (นิวตัน) ที่ว่าพื้นที่เป็นสารัตถะหรือภาชนะที่ชัดเจนซึ่งดำรงอยู่อย่างเป็นอิสระจากวัตถุที่อยู่ภายในนั้น มันยังคงเหมือนเดิมและไม่เคลื่อนไหว