Go back to browse
อ
Terms starting with
อ
Metalanguage
Mอภิภาษา
Quine, W. V. O., 1960, Word and object
ภาษาที่ใช้เพื่อบรรยายหรือวิเคราะห์ภาษาอื่น (ภาษาเป้าหมาย) ใช้เพื่อหลีกเลี่ยงความสับสนและปฏิทรรศน์ทางความหมายในระบบทางอภิปรัชญา
Metaphysics
Mอภิปรัชญา
Loux, M. J., 2006, Metaphysics: A contemporary introduction
สาขาหลักของปรัชญาที่ศึกษาเกี่ยวกับธรรมชาติพื้นฐานของความจริง ภาวะ (Being) พื้นที่ เวลา ความเป็นสาเหตุ และความเป็นไปได้
อภิปรัชญา
Aristotle, 1998, The metaphysics
สาขาของปรัชญาที่ศึกษาธรรมชาติพื้นฐานของความจริง การมีอยู่ และจักรวาล อริสโตเติลเรียกมันว่า "ปรัชญาแรก" เกี่ยวข้องกับคำถามเรื่องภาวะ สารัตถะ สาเหตุ เวลา และที่ว่าง
Mode
Mอาการ (โหมด)
Pasnau, R., 2011, Metaphysical themes 1274-1671
คุณสมบัติหรือสภาวะที่ขึ้นอยู่กับการดำรงอยู่ของสารัตถะ (Substance) ไม่สามารถดำรงอยู่ได้ด้วยตัวเอง (เช่น ทรงกลมคืออาการของขี้ผึ้ง)
Negative Theology (Apophatic Theology)
อวพจน์เทววิทยา (เทววิทยาเชิงนิเสธ)
Pseudo-Dionysius, 1987, The complete works
วิธีการเข้าถึงพระเจ้าหรือความจริงสูงสุดด้วยการปฏิเสธ—โดยการนิยามว่าพระเจ้า "ไม่ใช่" อะไร แทนที่จะนิยามว่าพระเจ้าเป็นอะไร โดยยืนยันว่าพระเจ้าทรงอยู่เหนือภาษาและหมวดหมู่ของมนุษย์
New Atheism
อเทวนิยมใหม่
Dawkins, R., 2006, The God delusion
ขบวนการในศตวรรษที่ 21 ที่มีลักษณะเด่นคือการวิพากษ์วิจารณ์ศาสนาอย่างรุนแรงและเปิดเผย พร้อมทั้งส่งเสริมวิทยาศาสตร์และฆราวาสนิยม บุคคลสำคัญในกลุ่มนี้ ได้แก่ ดอว์กินส์, แฮร์ริส, ฮิตเชนส์ และเดนเนตต์
Non-Cognitivism
อพุทธนิยม (ทางจริยศาสตร์)
Ayer, A. J., 1952, Language, truth, and logic
ทัศนะทางอภิจริยศาสตร์ที่ว่าข้อความทางศีลธรรมไม่ได้แสดงออกถึงประพจน์ จึงไม่อาจเป็นจริงหรือเท็จได้ ตัวอย่างเช่น อารมณ์นิยม (เป็นการแสดงอารมณ์) และคำสั่งนิยม (เป็นการให้คำสั่ง)
Omnipotence
Oอานุภาพสูงสุด (การมีฤทธิ์เดชานุภาพ)
Plantinga, A., 1974, God, freedom, and evil
คุณสมบัติของการมีอำนาจไม่จำกัด มักเป็นหัวข้อถกเถียงในอภิปรัชญาเชิงศาสนาเกี่ยวกับขอบเขตของอำนาจ (เช่น พระเจ้าสามารถสร้างก้อนหินที่หนักเกินกว่าพระองค์จะยกได้หรือไม่)
Open Future
Oอนาคตเปิด
Rice, 2018
ทัศนะที่ว่าเหตุการณ์ในอนาคตยังไม่มีความแน่นอนทางภววิทยาและยังไม่มีค่าความจริงที่ตายตัว จนกว่าจะเกิดการเลือกหรือการกระทำจริง
Organicism
อินทรียภาพนิยม
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ทฤษฎีทางปรัชญาที่มองว่าเอกภพหรือบางส่วนของมัน ควรถูกเข้าใจในฐานะสิ่งมีชีวิตอินทรีย์ มากกว่าที่จะเป็นเครื่องจักร โดยเน้นย้ำถึงการพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกันและความเป็นเอกภาพของทุกส่วนประกอบภายในองค์รวม
Organism
Oอินทรีย์ (สิ่งมีชีวิต)
Solomon, R. C., 2005, Existentialism (2nd ed.)
ในอภิปรัชญากระบวนการ หมายถึงหน่วยพื้นฐานของความจริงที่เป็นองค์รวมและมีพลวัต ไม่ใช่เพียงสสารที่เคลื่อนที่ตามกฎเครื่องจักร
Orthodox
ออร์โธดอกซ์
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
การยึดมั่นในหลักคำสอนดั้งเดิมหรือที่ได้รับการยอมรับเป็นแบบแผน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในทางศาสนาหรือปรัชญา ในปรัชญาอินเดีย คำว่า "ออร์โธดอกซ์" (อาสติกะ) หมายถึงสำนักคิดที่ยอมรับในอำนาจของคัมภีร์พระเวท
Overman (Übermensch)
อภิมนุษย์ (ซูเปอร์แมน / อูเบอร์เมนช์)
Nietzsche, F., 1961, Thus spoke Zarathustra
มนุษย์ในอุดมคติแห่งอนาคตของนีดเช่ ผู้ซึ่งก้าวข้ามขีดจำกัดของศีลธรรมดั้งเดิมและสุญนิยม โดยการสร้างคุณค่าของตนเองและยืนยันในความหมายของชีวิต
Quietism
Qควายเอทิสม์ (ลัทธิสงบเงียบ)
McDowell, J. 1994 Mind and world
ทัศนะ (วิทเกนสไตน์, แมคโดเวลล์) ที่ว่าปรัชญาไม่สามารถแก้ปัญหาทางอภิปรัชญาได้ แต่ทำได้เพียงสลายปัญหาเหล่านั้นโดยแสดงให้เห็นว่ามันเกิดจากความสับสนทางภาษา นำไปสู่สภาวะแห่งความสงบทางปัญญา
อพยพัทธนิยม (ลัทธิสงบนิ่งทางปรัชญา)
จุดยืนทางอภิปรัชญาที่ถือว่าปรัชญาไม่ควรสร้างทฤษฎีที่ซับซ้อน แต่ควรทำให้ปัญหาที่เกิดจากความเข้าใจผิดทางภาษาสงบนิ่งลงหรือสลายไป เชื่อมโยงกับวิทเกนสไตน์ยุคหลังและแมคโดเวลล์
Republic (Plato)
Political Philosophyอุตมรัฐ (สาธารณรัฐ / โปลิเตีย)
Plato, 1997, Republic
ผลงานชิ้นเอกของเพลโตที่เกี่ยวกับความยุติธรรม, ระเบียบและลักษณะของนครรัฐที่ยุติธรรม และมนุษย์ที่ยุติธรรม สำรวจแก่นเรื่องของวิญญาณ, แบบ (Forms), การศึกษา และราชาปราชญ์
Semantics
อรรถศาสตร์ (วิชาว่าด้วยความหมาย)
การศึกษาเรื่องความหมายในภาษา โดยเฉพาะความสัมพันธ์ระหว่างนิพจน์ทางภาษากับโลก ทฤษฎีอรรถศาสตร์ของทาร์สกี้นิยามความจริงในฐานะความสอดคล้องภายในภาษาที่เป็นรูปแบบทางการ
Solipsism
Metaphysicsอัตนิยม (ลัทธิมีอยู่แต่เพียงฉัน)
ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่ามีเพียงจิตของตนเองเท่านั้นที่แน่ใจได้ว่ามีอยู่จริง วิทเกนสไตน์ตั้งข้อสังเกตว่าสิ่งที่ผู้นิยมลัทธินี้หมายถึงนั้นถูกต้อง แต่ไม่อาจพูดออกมาได้ มันแสดงตัวออกมาเอง
Subjectivism
Mอัตวิสัยนิยม
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ลัทธิที่ถือว่าความรู้เป็นเพียงเรื่องอัตวิสัย และไม่มีสัจจะภายนอกหรือสัจจะเชิงปรวิสัยอยู่จริง ในทางจริยศาสตร์ คือทัศนะที่ว่าการตัดสินเชิงศีลธรรมตั้งอยู่บนพื้นฐานของความรู้สึกหรือรสนิยมส่วนบุคคล มากกว่าข้อเท็จจริงเชิงปรวิสัย
Teleology
Tเจตจำนงนิยม (อันตวิทยา / วาทะว่าด้วยจุดมุ่งหมาย)
Johnson, M. R. 2005 Aristotle on teleology
การศึกษาเกี่ยวกับจุดจบ วัตถุประสงค์ หรือเป้าหมาย (telos) ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่ากระบวนการทางธรรมชาตินั้นมุ่งไปสู่สาเหตุสุดท้าย (เช่น ผลโอ๊กเติบโต "เพื่อที่จะ" กลายเป็นต้นโอ๊ก)
อันตวิทยา (จุดมุ่งหมายนิยม)
Aristotle, 1991, Physics
การศึกษาเรื่องจุดจบหรือจุดมุ่งหมาย อริสโตเติลระบุว่า "สาเหตุสุดท้าย" (telos) คือจุดประสงค์ที่สิ่งหนึ่งดำรงอยู่หรือถูกกระทำขึ้น
Totality
Tองค์รวม / ความเป็นทั้งหมด
Levinas, E. 1969 Totality and infinity: An essay on exteriority
สภาวะของความสมบูรณ์หรือความเป็นทั้งหมด ในทัศนะของเลวินาส "Totality" หมายถึงแนวโน้มของปรัชญาตะวันตกที่จะลดทอน "สิ่งอื่น" ให้กลายเป็น "สิ่งเดียวกัน" โดยพยายามทำความเข้าใจทุกสิ่งภายในระบบปิด ซึ่งเขาแย้งด้วยแนวคิด "Infinity" (อนันตภาพ)
Transcendental
Tอุตรวิสัย (ทรานเซนเดนทัล)
Kant, I. 1998 Critique of pure reason
ในทัศนะของคานท์ สิ่งที่เกี่ยวข้องไม่ใช่ตัววัตถุเอง แต่เกี่ยวข้องกับรูปแบบการรู้คิดของเราที่มีต่อวัตถุ ตราบเท่าที่รูปแบบการรู้นี้เป็นไปได้แบบก่อนประสบการณ์ (a priori) มันเกี่ยวข้องกับเงื่อนไขของความเป็นไปได้สำหรับประสบการณ์
อดิสัย (เหนือประสบการณ์ / ตรึงส์เซนเดนทัล)
Kant, I., 1998, Critique of pure reason
ในทัศนะของคานท์ หมายถึงความรู้ที่ไม่ได้เกี่ยวกับวัตถุโดยตรง แต่เกี่ยวกับรูปแบบการรู้เรื่องวัตถุของเรา ตราบเท่าที่ความรู้นั้นเป็นสิ่งที่ก่อนประสบการณ์ (a priori) เป็นไปได้