Go back to browse
P
Terms starting with
P
Philosopher King
Political Philosophyราชาปราชญ์ (นักปรัชญาผู้ปกครอง)
Plato, 1997, Republic
ในอุตมรัฐของเพลโต คือผู้ปกครองในอุดมคติของเมืองที่ยุติธรรม เพราะพวกเขามีความรู้ในเรื่อง "แบบ" (โดยเฉพาะแบบแห่งความดี) จึงเป็นผู้ที่มีคุณสมบัติเหมาะสมที่สุดในการปกครองเพื่อประโยชน์ของรัฐโดยรวม
Philosophy
Jปรัชญา
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ศาสตร์ที่ศึกษาถึงธรรมชาติอันเป็นมูลฐานของความรู้ ความจริง และการดำรงอยู่ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการสืบสวนเชิงวิพากษ์ในหลักการของเหตุผล จริยศาสตร์ และอภิปรัชญา
Physicalism
Pกายภาพนิยม
Stoljar, D. 2010 Physicalism
ข้อเสนอที่ว่าทุกสิ่งเป็นกายภาพ หรือดำรงอยู่โดยมีการกำกับแกนโดยกายภาพ เป็นทัศนะที่สืบทอดมาจากสสารนิยม โดยปรับปรุงให้รวมถึงแรง สนาม และกาล-อวกาศ
Platonic Realism
Metaphysicsสัจนิยมแบบเพลโต
Plato, 1997, Republic
ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่า "แบบ" (สากลภูมิลักษณ์) ดำรงอยู่เป็นอิสระจากสิ่งเฉพาะหน่วยที่สะท้อนแบบนั้นออกมา แบบเหล่านี้อยู่ในมิตินามธรรมที่เป็นอมตะและมีความจริงแท้ยิ่งกว่าวัตถุทางประสาทสัมผัส
Platonism
ลัทธิเพลโต
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ระบบปรัชญาของเพลโตและสานุศิษย์ ซึ่งมีลักษณะเด่นคือความเชื่อในการดำรงอยู่ของ 'แบบ' (Forms) หรือ 'มโนคติ' (Ideas) อันเป็นนามธรรม นิรันดร์ และไม่เปลี่ยนแปลง โดยถือว่าสิ่งเหล่านี้คือสัจภาวะที่แท้จริง ในขณะที่โลกทางกายภาพเป็นเพียงเงาของมันเท่านั้น
Platonism (Mathematical)
Pเพลโตนิยม (ทางคณิตศาสตร์)
Shapiro, S. 2000 Thinking about mathematics
ทัศนะที่ว่าวัตถุทางคณิตศาสตร์ (จำนวน, เซต) มีอยู่ในฐานะสิ่งนามธรรม นิรันดร์ และเป็นอิสระจากจิต เรา "ค้นพบ" พวกมัน ไม่ใช่ประดิษฐ์มันขึ้นมา
Pleasure
ความสุข
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ความรู้สึกพึงพอใจและเพลิดเพลิน ในแนวคิดสุขนิยมเชิงจริยศาสตร์และอรรถประโยชน์นิยม ถือว่าความสุขเป็นสิ่งดีงามสูงสุดและเป็นเป้าหมายสูงสุดของการกระทำของมนุษย์
Pluralism
พหุนิยม
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
หลักคำสอนทางปรัชญาที่เชื่อว่าความจริงแท้ประกอบด้วยสสารหรือหลักการพื้นฐานอันติมะหลายสิ่ง แทนที่จะเป็นเพียงหนึ่งเดียว (เอกนิยม) หรือสองสิ่ง (ทวินิยม) ในปรัชญาสังคม หมายถึงการอยู่ร่วมกันของกลุ่มและทัศนะที่หลากหลาย
Positivism
ปฏิฐานนิยม
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ระบบปรัชญาที่ยอมรับเฉพาะสิ่งที่สามารถพิสูจน์ยืนยันได้ทางวิทยาศาสตร์ หรือที่สามารถพิสูจน์ได้ด้วยตรรกะหรือคณิตศาสตร์ และปฏิเสธอภิปรัชญาและเทววิทยาว่าเป็นสิ่งไร้ความหมาย
Possible Worlds
Pโลกที่เป็นไปได้
Lewis, D. 1986 On the plurality of worlds
เครื่องมือที่ใช้ในตรรกะทัศนภาวะและอภิปรัชญาเพื่ออธิบายความจำเป็นและความเป็นไปได้ "เป็นไปได้ที่ P" เป็นจริงถ้า P เป็นจริงในโลกที่เป็นไปได้อย่างน้อยหนึ่งโลก; "จำเป็นที่ P" เป็นจริงถ้า P เป็นจริงในทุกโลกที่เป็นไปได้
Postmodernism
ปรัชญาหลังสมัยใหม่ (โพสต์โมเดิร์นนิสม์)
Lyotard, J.-F., 1984, The postmodern condition: A report on knowledge
ขบวนการในช่วงปลายศตวรรษที่ 20 ที่มีลักษณะเด่นคือความสงสัยอย่างกว้างขวาง อัตวิสัยนิยม หรือสัมพัทธนิยม ความระแวงในเหตุผล และความอ่อนไหวต่อบทบาทของอุดมการณ์ในการสร้างและรักษาอำนาจทางการเมืองและเศรษฐกิจ
Potentiality (Dynamis)
Pภาวะแฝง (ศักยภาพ / ไดนาคิส)
Witt, C. 2003 Ways of being: Potentiality and actuality in Aristotle's Metaphysics
ในทัศนะของอริสโตเติล คือความสามารถของสิ่งหนึ่งที่จะเปลี่ยนแปลงหรือกลายเป็นสิ่งอื่น (เช่น ผลโอ๊กมีภาวะแฝงที่จะกลายเป็นต้นโอ๊ก) มันถูกทำให้เป็นจริงโดย Energeia (ภาวะจริง)
Pragmatism
Epistemologyปฏิบัตินิยม
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ขบวนการทางปรัชญาที่นิยามความหมายและความจริงของแนวคิดโดยอิงจากผลลัพธ์เชิงปฏิบัติและประโยชน์ใช้สอย แนวคิดนี้บุกเบิกโดยนักคิดอย่าง ชาร์ลส์ แซนเดอร์ส เพิร์ซ, วิลเลียม เจมส์ และจอห์น ดิวอี้
Pragmatism (Metaphysical)
Pปฏิบัตินิยม
James, W. 1907 Pragmatism: A new name for some old ways of thinking
ทัศนะ (เจมส์, เพิร์ซ) ที่ว่าความหมายและความจริงของแนวคิดทางอภิปรัชญาขึ้นอยู่กับผลลัพธ์ในทางปฏิบัติของมัน "ความจริงเกิดขึ้นกับความคิด" เมื่อความคิดนั้นใช้การได้
Prakriti
Jปรักฤติ
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(ภาษาสันสกฤต) ธรรมชาติหรือปฐมธาตุ ในปรัชญาสางขยะ หมายถึง หลักการอันเป็นนิรันดร์ ไร้สำนึก และสร้างสรรค์ ซึ่งภายใต้อิทธิพลของปุรุษะได้คลี่คลายกลายเป็นโลกแห่งวัตถุ
Pralaya
ประลัย
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(สันสกฤต) การสลายตัวหรือความพินาศ ในจักรวาลวิทยาอินเดีย หมายถึงการที่จักรวาลสลายตัวเป็นระยะเพื่อกลับคืนสู่มูลเหตุดั้งเดิม (ประกฤติ หรือ พรหมัน) เมื่อสิ้นสุดวัฏจักรของจักรวาล
Pramana
ประมาณะ
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(ภาษาสันสกฤต) แหล่งที่มาหรือวิธีการเพื่อให้ได้มาซึ่งความรู้ที่ถูกต้องสมบูรณ์ สำนักปรัชญาอินเดียต่างๆ ยอมรับประมาณะหลายชนิด เช่น ประตยักษ์ (การรับรู้โดยตรง), อนุมาน (การอนุมาน) และศัพทะ (ถ้อยคำที่เชื่อถือได้)
Prana
Jปราณ
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(ภาษาสันสกฤต) ลมหายใจหรือพลังชีวิต ในปรัชญาอินเดียและโยคะ หมายถึงพลังงานสำคัญแห่งชีวิตซึ่งทำให้สิ่งมีชีวิตทั้งปวงดำรงอยู่และแผ่ซ่านไปทั่วจักรวาล
Pratyaksha
Jประจักษ์
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(ภาษาสันสกฤต) การรับรู้โดยตรง ในญาณวิทยาอินเดียถือเป็นแหล่งความรู้ปฐมภูมิ ซึ่งเกิดจากการสัมผัสของอินทรีย์ (อวัยวะรับสัมผัส) กับวัตถุของมันโดยตรง
Pravritti
Jปวฤตติ
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(สันสกฤต) มรรคาแห่งการข้องเกี่ยวในทางโลก การแสวงหาเป้าหมายทางโลก และการปฏิบัติหน้าที่ในสังคม เป็นแนวทางที่ตรงกันข้ามกับนิวฤตติ (การสละโลก)