Go back to browse
U
Terms starting with
U
Ubuntu
Ethicsอูบุนตู (ความเป็นมนุษย์ผ่านผู้อื่น)
ปรัชญาจริยธรรมของแอฟริกาที่มุ่งเน้นความภักดีและความสัมพันธ์ระหว่างผู้คน คติพจน์หลักคือ "ฉันเป็น เพราะเราเป็น" (Umuntu ngumuntu ngabantu) เน้นความเป็นชุมชน ความเห็นอกเห็นใจ และฉันทามติ มากกว่าความเป็นอิสระของปัจเจกบุคคล
Unconditioned, The (Das Unbedingte)
Uสิ่งที่ปราศจากเงื่อนไข (สิ่งสัมบูรณ์)
Kant, I. 1998 Critique of pure reason
ในอภิปรัชญาของคานท์ หมายถึงเป้าหมายสูงสุดของเหตุผล (Reason) เหตุผลจะพยายามค้นหารากฐานที่ปราศจากเงื่อนไขสำหรับทุกปรากฏการณ์ที่มีเงื่อนไข (เช่น วิญญาณ, องค์รวมของโลก, พระเจ้า) เพื่อทำให้ห่วงโซ่ของคำอธิบายสมบูรณ์
Unconscious
Uจิตไร้สำนึก
Gardner, S. 1999 The unconscious
ในทางอภิปรัชญา หมายถึงปริมณฑลของกิจกรรมทางจิตหรือสารัตถะที่มีอิทธิพลต่อความคิดและพฤติกรรมที่รู้สำนึก แต่ไม่สามารถเข้าถึงได้โดยตรงด้วยการพินิจภายใน ทางประวัติศาสตร์เชื่อมโยงกับ "เจตจำนง" (ชอเพนฮาวเออร์) และต่อมาคือจิตวิเคราะห์ (ฟรอยด์)
Unconscious, The
จิตไร้สำนึก
กระบวนการทางจิตที่จิตสำนึกเข้าถึงไม่ได้ แต่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจ ความรู้สึก หรือพฤติกรรม ฟรอยด์โต้แย้งว่าเป็นแหล่งเก็บสะสมความปรารถนาและสัญชาตญาณที่ถูกเก็บกดไว้
Understanding
Uความเข้าใจ
Hume, D. 1975 Enquiry concerning human understanding
สมรรถนะของจิตที่จัดระเบียบความประทับใจทางผัสสะให้กลายเป็นมโนทัศน์และการตัดสิน ในปรัชญาของคานท์ "ความเข้าใจ" (Verstand) ให้ปริมณฑล (เช่น ความเป็นสาเหตุ) ที่ทำให้ประสบการณ์เป็นไปได้
Understanding (Verstand)
Epistemologyความเข้าใจ (เวอร์สแตนด์)
Kant, I., 1998, Critique of pure reason
ในปรัชญาของคานท์ หมายถึงคณะทางจิตที่ทำหน้าที่จัดระเบียบข้อมูลทางผัสสะโดยใช้หมวดหมู่ก่อนประสบการณ์ (เช่น ความเป็นเหตุเป็นผล และสารัตถะ) เพื่อสร้างความรู้ที่เป็นวัตถุวิสัยเกี่ยวกับปรากฏการณ์
Uniformity of Nature
ความเป็นเอกรูปของธรรมชาติ
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
หลักการหรือข้อสมมติฐานทางวิทยาศาสตร์และปรัชญาที่ว่า สาเหตุเดียวกันจะก่อให้เกิดผลลัพธ์เดียวกันเสมอภายใต้เงื่อนไขเดียวกัน และกฎเกณฑ์ของธรรมชาติมีความคงเส้นคงวาตลอดเวลาและอวกาศ
Unity of Science
Uเอกภาพแห่งวิทยาศาสตร์
Carnap, R. 1934 The unity of science
ข้อเสนอ (ปฏิฐานนิยมเชิงตรรกะ) ที่ว่าสาขาวิทยาศาสตร์ทั้งหมดใช้ภาษาและระเบียบวิธีร่วมกัน และท้ายที่สุดสามารถทอนลงเหลือเพียงวิทยาศาสตร์พื้นฐานเดียว ซึ่งมักจะเป็นฟิสิกส์
Universal
Uสากล / มโนทัศน์สากล
Armstrong, D. M. 1978 Universals and scientific realism
คุณสมบัติหรือความสัมพันธ์ที่สามารถแชร์ร่วมกันได้โดยสิ่งเฉพาะหน่วยจำนวนมาก (เช่น "ความแดง" ที่แชร์ร่วมกันโดยสิ่งที่มีสีแดงทั้งหมด) ปัญหาเรื่องมโนทัศน์สากลตั้งคำถามว่าสิ่งเหล่านี้มีการดำรงอยู่จริงอย่างเป็นอิสระจากจิตใจหรือไม่
สากลภูมิลักษณ์ (สิ่งสากล)
คุณสมบัติทั่วไปหรือความสัมพันธ์ที่สิ่งเฉพาะเจาะจงหลายอย่างสามารถมีร่วมกันได้ (เช่น "ความแดง" หรือ "ความกลม") การถกเถียงเรื่องการมีอยู่ของสิ่งสากลเป็นประเด็นหลักในอภิปรัชญา (สัจนิยม ปะทะ นามนิยม)
Universalism
สากลนิยม
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ในทางจริยศาสตร์ คือมุมมองที่ว่าหลักการทางศีลธรรมบางประการสามารถใช้ได้กับมนุษย์ทุกคนอย่างสากล โดยไม่คำนึงถึงวัฒนธรรมหรือบริบท และในทางเทววิทยา คือความเชื่อที่ว่ามนุษย์ทุกคนจะได้รับการไถ่บาปหรือคืนดีกับพระผู้เป็นเจ้าในที่สุด
Universalizability
Ethicsความทำให้เป็นสากลได้
Kant, I., 1997, Groundwork of the metaphysics of morals
หลักการในจริยศาสตร์ของคานท์ (สูตรแรกของคำสั่งเด็ดขาด) ที่ระบุว่าการกระทำจะถูกต้องทางศีลธรรมหากคติพจน์ที่เป็นฐานของการกระทำนั้นสามารถถูกกำหนดให้เป็นกฎสากลได้อย่างสอดคล้องกัน
Universe
Uเอกภพ / จักรวาล
Harrison, E. 2000 Cosmology: The science of the universe
องค์รวมของทั้งหมดที่มีอยู่ รวมถึงพื้นที่ เวลา สสาร และพลังงาน จักรวาลวิทยาทางอภิปรัชญาศึกษาต้นกำเนิด โครงสร้าง และธรรมชาติสูงสุดของเอกภพ
Univocal
Uเอกอรรถ (ความหมายเดียว)
Quine, W. V. O. 1960 Word and object
การมีเพียงความหมายเดียว ในทางตรรกวิทยาและอภิปรัชญา คำศัพท์จะเป็นเอกอรรถหากมันถูกนำไปใช้กับสิ่งต่างๆ ที่แตกต่างกันในความหมายเดียวกันทุกประการ (ตรงข้ามกับ "อเนกอรรถ")
Univocity of Being
Uความเป็นหนึ่งเดียวของความมีอยู่
Deleuze, G. 1994 Difference and repetition
ทัศนะ (ดุนส์ สโกตัส, เดอเลอซ) ที่ว่า "ความมีอยู่" ถูกกล่าวถึงในความหมายเดียวกันสำหรับทุกสิ่งที่ดำรงอยู่ ไม่ว่าจะเป็นสิ่งที่จำกัดหรืออนันต์ ผู้สร้างหรือสิ่งที่ถูกสร้าง เป็นการปฏิเสธการอุปมาอ้างอิงของความมีอยู่
Upadana
อุปาทาน
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
อุปาทาน (สันสกฤต) หมายถึง เหตุปัจจัยทางวัตถุ หรือ สารตั้งต้น ในปรัชญาอินเดีย (เช่น นยายะ-ไวเศษิกะ) คือสสารที่ผลถูกผลิตออกมา (เช่น ดินสำหรับหม้อ) ส่วนในทางพระพุทธศาสนา อุปาทานเป็นข้อหนึ่งในสายโซ่ปฏิจจสมุปบาท หมายถึง “ความยึดมั่น” หรือ “ความถือมั่น”
Upadhi
Oอุปาธิ
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ข้อจำกัดหรือส่วนประกอบจำกัด (Adjunct) ในปรัชญาเวทานตะ หมายถึงภาวะจำกัด (เช่น ร่างกาย จิตใจ และอายตนะ) ซึ่งทำให้พรหมันผู้เป็นอนันต์ ปรากฏเป็นอาตมันปัจเจกบุคคล (ชีวะ)
Upamana
Oอุปมาน
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
การเปรียบเทียบหรือการอุปมา ในญาณวิทยาของอินเดีย (โดยเฉพาะนิกายไนยายะ) ถือเป็นหนึ่งในแหล่งกำเนิดความรู้ที่ถูกต้อง (ปรมาณะ) โดยที่ความรู้เกี่ยวกับวัตถุที่ไม่คุ้นเคยได้มาจากการอ้างอิงความคล้ายคลึงกับวัตถุที่คุ้นเคย
Upanishads
อุปนิษัท
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ชุดคัมภีร์ภาษาสันสกฤตโบราณซึ่งเป็นรากฐานของแนวคิดทางปรัชญาหลักในศาสนาฮินดู เนื้อหาสำคัญมุ่งเน้นไปที่ธรรมชาติของความเป็นจริงสูงสุด (พรหมัน), อัตตาของปัจเจกบุคคล (อาตมัน), และหนทางแห่งการหลุดพ้น (โมกษะ) คัมภีร์เหล่านี้มักถูกเรียกอีกชื่อว่า เวทานตะ (ส่วนสุดท้ายแห่งพระเวท)
Upasaka
อุบาสก
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(ภาษาสันสกฤต) หมายถึง ผู้ติดตาม หรือ "ผู้นั่งใกล้" ในศาสนาพุทธและศาสนาเชน ใช้เรียกคฤหัสถ์ผู้ปฏิบัติตามคำสอนโดยมิได้อุปสมบทเป็นพระภิกษุหรือภิกษุณี
Upaya (Skillful Means)
อุบาย (กุศโลบาย)
มโนทัศน์ในพุทธศาสนามหายานที่หมายถึงทักษะการสอนของอาจารย์ในการปรับปรุงคำสอนให้เหมาะสมกับระดับความเข้าใจและความต้องการของผู้ฟังเพื่อนำพาพวกเขาไปสู่การตรัสรู้