Go back to browse
M
Terms starting with
M
Metaphysical Necessity
Mความจำเป็นทางอภิปรัชญา
Plantinga, 1974
ประเภทของความจำเป็นที่ลึกซึ้งกว่าความจำเป็นทางตรรกะ หมายถึงสิ่งที่ไม่สามารถเป็นอย่างอื่นได้ตามธรรมชาติของตัวสิ่งนั้นเอง (เช่น น้ำจำเป็นต้องเป็น H2O)
Metaphysics
Mอภิปรัชญา
Loux, M. J., 2006, Metaphysics: A contemporary introduction
สาขาหลักของปรัชญาที่ศึกษาเกี่ยวกับธรรมชาติพื้นฐานของความจริง ภาวะ (Being) พื้นที่ เวลา ความเป็นสาเหตุ และความเป็นไปได้
อภิปรัชญา
Aristotle, 1998, The metaphysics
สาขาของปรัชญาที่ศึกษาธรรมชาติพื้นฐานของความจริง การมีอยู่ และจักรวาล อริสโตเติลเรียกมันว่า "ปรัชญาแรก" เกี่ยวข้องกับคำถามเรื่องภาวะ สารัตถะ สาเหตุ เวลา และที่ว่าง
Method of Doubt (Cartesian Doubt)
วิธีสงสัย (ข้อสงสัยแบบเดส์การตส์)
Descartes, R., 1985, Discourse on the method
กระบวนการที่เป็นระบบในการสงสัยความจริงของความเชื่อตนเอง เดส์การตส์สงสัยทุกสิ่งที่สามารถสงสัยได้ (ประสาทสัมผัส, ความจริง, คณิตศาสตร์) จนกระทั่งพบสิ่งที่ไม่อาจสงสัยได้ นั่นคือ "Cogito, ergo sum" (ฉันคิด ดังนั้นฉันจึงมีอยู่)
Microcosm
จุลจักรวาล
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
"โลกขนาดเล็ก" ในทางปรัชญา หมายถึง มนุษย์หรือปัจเจกบุคคลที่ถูกมองว่าเป็นแบบจำลองย่อส่วนหรือตัวแทนขนาดเล็กของจักรวาล (มหจักรวาล)
Mimamsa
มีมังสา
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(สันสกฤต) หนึ่งในหกสำนักปรัชญาอาสติกะ (ฝ่ายดั้งเดิม) ของอินเดีย มุ่งเน้นการสอบสวนธรรมชาติแห่งธรรมะ และการตีความส่วนที่ว่าด้วยพิธีกรรมในคัมภีร์พระเวท
Mind
Mจิต
Russell, B., 1921, The analysis of mind
สิ่งที่มีความตระหนักรู้ คิด และรู้สึก ในทางอภิปรัชญาถกเถียงว่าจิตเป็นสารัตถะที่แยกจากกาย (ทวิภาคนิยม) หรือเป็นผลผลิตของกระบวนการทางกายภาพ (เอกนิยม)
Mind-Body Dualism
Mทวิภาคนิยมแบบจิตและกาย
Heil, J., 2004, Philosophy of mind: A contemporary introduction
ทัศนะที่ว่าจิตและกายเป็นสิ่งสองสิ่งที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง โดยทั่วไปมองว่าจิตเป็นสิ่งที่ไม่กินที่และกายเป็นสิ่งที่กินที่
Mind-Body Problem
ปัญหากาย-จิต
Descartes, R., 1985, Meditations on first philosophy
ปัญหาทางปรัชญาเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างจิตของมนุษย์ (จิตสำนึก) กับร่างกาย (สมองทางกายภาพ) จุดยืนสำคัญได้แก่ ทวินิยม (แยกจากกันเป็นคนละสาร) และกายภาพนิยม (จิตคือสสาร)
Miracle
ปาฏิหาริย์
Hume, D., 1975, Enquiry concerning human understanding
ฮูมนิยามว่าเป็น "การละเมิดกฎธรรมชาติ" ฮูมโต้แย้งว่าเนื่องจากประสบการณ์ของเราเกี่ยวกับกฎธรรมชาตินั้นสม่ำเสมอ หลักฐานที่คัดค้านปาฏิหาริย์จึงมีน้ำหนักมากกว่าคำบอกเล่าที่สนับสนุนปาฏิหาริย์เสมอ
Modal Fictionalism
Mนิยายนิยมเชิงมอดัล
Lewis, 1986
ทัศนะที่ว่าการพูดถึง "โลกที่เป็นไปได้" ไม่ได้เป็นการอ้างถึงสิ่งที่มีอยู่จริง แต่เป็นเพียงเครื่องมือสมมติที่มีประโยชน์ในการวิเคราะห์ประพจน์
Modality
Mทัศนภาวะ (มอดัลลิที)
Plantinga, 1974
ลักษณะทางอภิปรัชญาที่เกี่ยวกับความเป็นไปได้ (Possibility) ความจำเป็น (Necessity) และความบังเอิญ (Contingency)
Mode
Mอาการ (โหมด)
Pasnau, R., 2011, Metaphysical themes 1274-1671
คุณสมบัติหรือสภาวะที่ขึ้นอยู่กับการดำรงอยู่ของสารัตถะ (Substance) ไม่สามารถดำรงอยู่ได้ด้วยตัวเอง (เช่น ทรงกลมคืออาการของขี้ผึ้ง)
Moksha
โมกษะ
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(สันสกฤต) ความหลุดพ้นหรือการปลดปล่อย ในปรัชญาอินเดียถือเป็นเป้าหมายสูงสุดของชีวิตมนุษย์ หมายถึงอิสรภาพของอาตมัน (วิญญาณ) จากวงจรแห่งการเกิด การตาย และการเกิดใหม่ (สังสารวัฏ) และการบรรลุถึงความสุขอันเป็นนิรันดร์หรือการรวมเป็นหนึ่งเดียวกับสภาวะสัมบูรณ์
Monad
Mโมนัด
Hegel, 2010
ในอภิปรัชญาของไลบ์นิซ หมายถึงหน่วยพื้นฐานที่เรียบง่ายของความจริงซึ่งไร้รูปร่าง เป็นปัจเจก และไม่ขึ้นต่อกัน เป็นบ่อเกิดของกิจกรรมทั้งปวง
โมนาด (ปรมาณูทางจิต)
Leibniz, G. W., 1991, Monadology and other philosophical essays
ในปรัชญาของไลบ์นิซ คือสารัตถะพื้นฐานที่เรียบง่ายและแบ่งแยกไม่ได้ซึ่งประกอบกันเป็นจักรวาล โมนาด "ไร้หน้าต่าง" (ไม่ปฏิสัมพันธ์กันโดยตรง) แต่ประสานกันด้วยความกลมกลืนที่กำหนดไว้ล่วงหน้าโดยพระเจ้า
Monism
Mเอกนิยม
Heil, J., 2004, Philosophy of mind: A contemporary introduction
ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่าความจริงทั้งหมดประกอบด้วยสิ่งเพียงชนิดเดียวหรือสารัตถะเพียงหนึ่งเดียว (เช่น วัตถุนิยม หรือ จิตนิยม)
เอกนิยม
Spinoza, B., 1994, Ethics
ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่าความจริงประกอบด้วยหน่วยรวมหนึ่งเดียวที่แยกไม่ได้ สปิโนซาเสนอเอกนิยมเชิงสารัตถะ: มีสารัตถะเพียงหนึ่งเดียว (พระเจ้าหรือธรรมชาติ) จิตและกายเป็นเพียงคุณลักษณะของมัน
Moral Luck
โชคทางศีลธรรม
Williams, B., 1981, Moral luck
แนวคิด (เบอร์นาร์ด วิลเลียมส์, โทมัส เนเกล) ที่อธิบายสถานการณ์ซึ่งผู้กระทำทางศีลธรรมถูกตำหนิหรือยกย่องจากการกระทำหรือผลลัพธ์ ทั้งที่ชัดเจนว่าผู้กระทำนั้นไม่ได้มีการควบคุมอย่างเต็มที่เหนือการกระทำหรือผลลัพธ์นั้น (เช่น คนขับรถที่โชคไม่ดีชนเด็กวิ่งตัดหน้า)
Moral Philosophy
จริยศาสตร์
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ปรัชญาสาขาที่ศึกษาเกี่ยวกับคุณค่าและจริยธรรม โดยสืบสวนถึงธรรมชาติของความถูกและความผิด คุณธรรม และหน้าที่
Motion
Mการเคลื่อนที่ (กลายเป็น)
Salmon, W. C., 1970, Zeno's paradoxes
การเปลี่ยนแปลงสถานะของวัตถุ ปัญหานี้ถูกท้าทายโดยปฏิทรรศน์ของซีโนที่โต้แย้งว่าการเคลื่อนที่เป็นไปไม่ได้ในเชิงตรรกะ
Multiculturalism
พหุวัฒนธรรมนิยม
Taylor, C., 1994, Multiculturalism: Examining the politics of recognition
ปรัชญาการเมืองที่สนับสนุนให้มีความใส่ใจและการรักษาไว้ซึ่งกลุ่มวัฒนธรรมที่แตกต่างกันภายในสังคมอย่างเหมาะสม โดยโต้แย้งว่าวัฒนธรรมชนกลุ่มน้อยจำเป็นต้องมีสิทธิพิเศษหรือการคุ้มครองเพื่อความอยู่รอดจากการครอบงำของวัฒนธรรมหลัก
Multiplicity
Mพหุภาวะ
Kant, I., 1998, Critique of pure reason (P. Guyer & A. W. Wood, Trans.)
สภาวะของการมีอยู่เป็นจำนวนมากหรือหลากหลาย ตรงข้ามกับเอกภาพ (Unity)