Go back to browse
L
Terms starting with
L
Labor (Alienated)
แรงงาน (ที่แปลกแยก)
Marx, K., 1988, Economic and philosophic manuscripts of 1844
ในทัศนะของมาร์กซ์ แรงงานคือกิจกรรมพื้นฐานที่มนุษย์ถ่ายทอดตัวตนออกเป็นวัตถุและเปลี่ยนแปลงธรรมชาติ ภายใต้ระบอบทุนนิยม แรงงานเกิดความ "แปลกแยก" เพราะคนงานไม่ได้เป็นเจ้าของผลผลิต กระบวนการ หรือสาระสำคัญของตนเอง (ภาวะสปีชีส์) เปลี่ยนกิจกรรมสร้างสรรค์ให้กลายเป็นเพียงความตรากตรำเพื่อความอยู่รอด
Labor Theory of Property
ทฤษฎีทรัพย์สินที่เกิดจากแรงงาน
Locke, J., 1980, Second treatise of government
ทฤษฎีของ จอห์น ล็อค ที่ว่าบุคคลได้มาซึ่งสิทธิในทรัพย์สินเหนือส่วนหนึ่งของโลกธรรมชาติโดยการผสมผสาน "แรงงาน" ของตนลงไป (เช่น การเก็บแอปเปิ้ล, การไถนา) โดยมีเงื่อนไขว่าต้อง "เหลือไว้อย่างเพียงพอและดีพอกันสำหรับผู้อื่น"
Laissez-faire
Fลัทธิปล่อยให้ทำไป (Laissez-faire)
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(ภาษาฝรั่งเศส) "ปล่อยให้ทำไป" ในปรัชญาสังคมและการเมือง คือหลักคำสอนที่ว่ารัฐบาลไม่ควรเข้าแทรกแซงกิจการทางเศรษฐกิจของปัจเจกบุคคลหรือสังคม โดยเน้นการแข่งขันอย่างเสรีและความคิดริเริ่มของปัจเจกบุคคล
Language Game
เกมภาษา
Wittgenstein, L., 1953, Philosophical investigations
แนวคิดของวิทเกนสไตน์ในปรัชญายุคหลัง โดยโต้แย้งว่าความหมายของคำขึ้นอยู่กับ "การใช้" ภายในรูปแบบชีวิตหรือกิจกรรมเฉพาะ (เกม) ซึ่งถูกกำกับโดยกฎเกณฑ์ แทนที่จะอ้างอิงถึงวัตถุที่ตายตัว
Language-Game (Sprachspiel)
Lเกมภาษา
Wittgenstein, L., 1953, Philosophical investigations
แนวคิดที่ว่าภาษาไม่ได้มีสารัตถะเดียว แต่ประกอบด้วยกิจกรรมต่างๆ ที่กำกับโดยกฎเกณฑ์ และฝังตัวอยู่ในรูปแบบชีวิต ความหมายคือการใช้
Law
Fกฎ
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ในทางปรัชญาและวิทยาศาสตร์ คือข้อความที่กล่าวถึงระเบียบหรือความสัมพันธ์ของปรากฏการณ์ ซึ่งเท่าที่ทราบจะมีความสม่ำเสมอไม่เปลี่ยนแปลงภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด ในทางจริยศาสตร์และนิติศาสตร์ คือกฎเกณฑ์ความประพฤติที่บัญญัติขึ้นโดยผู้มีอำนาจและมีบทลงโทษกำกับ
Law (Humean)
Lกฎ (แบบฮูม)
Ayer, A. J., 1936, Language, truth, and logic
ทัศนะที่ว่ากฎธรรมชาติไม่ได้เป็นความจริงที่จำเป็น แต่เป็นเพียงการกล่าวสรุปถึงรูปแบบความสม่ำเสมอที่มนุษย์สังเกตเห็นในโลก
Law of Non-Contradiction
กฎแห่งความไม่ขัดแย้ง
Aristotle, 1998, The metaphysics
หลักการพื้นฐานทางตรรกศาสตร์ (อริสโตเติล) ที่ระบุว่าข้อความที่ขัดแย้งกันไม่สามารถเป็นจริงพร้อมกันในความหมายเดียวกันและเวลาเดียวกันได้ (เช่น "A คือ B" และ "A ไม่ใช่ B" ไม่สามารถเป็นจริงทั้งคู่)
Law of Thought
Fกฎแห่งความคิด
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ในตรรกศาสตร์คลาสสิก คือบรรดาหลักการพื้นฐานซึ่งเป็นรากฐานของการให้เหตุผลที่สมเหตุสมผลทั้งปวง ตามธรรมเนียมแล้วจะประกอบด้วย กฎเอกลักษณ์ (A คือ A), กฎแห่งความไม่ขัดแย้ง (A ไม่สามารถเป็นทั้ง B และไม่ใช่ B), และกฎกึ่งกลางที่ถูกตัดออก (A เป็น B หรือไม่ใช่ B อย่างใดอย่างหนึ่ง)
Laws of Nature
Lกฎธรรมชาติ
Armstrong, D. M., 1983, What is a law of nature?
ความสม่ำเสมอในพฤติกรรมของจักรวาลกายภาพ ถกเถียงว่ากฎเหล่านี้เป็นเพียงคำบรรยายสิ่งที่เกิดขึ้น หรือเป็นความสัมพันธ์ที่จำเป็นระหว่างสากลลักษณ์
กฎธรรมชาติ
Armstrong, D. M., 1983, What is a law of nature?
ความสม่ำเสมอในโลกกายภาพ นักปรัชญาถกเถียงกันว่ามันเป็นเพียงความสม่ำเสมอเฉยๆ (ทัศนะแบบฮูม) หรือเป็นความสัมพันธ์ระหว่างสากลภูมิลักษณ์ที่จำเป็นต้องเกิดขึ้นตามธรรมชาติของสิ่งนั้นๆ (ทัศนะของอาร์มสตรอง)
Leibniz's Law
Lกฎของไลบ์นิซ (เอกลักษณ์ของสิ่งที่แยกแยะไม่ได้)
Leibniz, G. W., 1989, Philosophical essays
หลักการที่ว่าหากสิ่งสองสิ่งมีคุณสมบัติร่วมกันทั้งหมดโดยไม่มีข้อยกเว้น สิ่งเหล่านั้นต้องเป็นสิ่งเดียวกันอย่างแท้จริง
Leibniz's Law (Identity of Indiscernibles)
กฎของไลบ์นิซ
Leibniz, G. W., 1991, Monadology and other philosophical essays
หรือที่รู้จักในชื่อ "เอกลักษณ์ของสิ่งที่แยกแยะไม่ออก": ถ้าวัตถุสองชิ้นมีคุณสมบัติร่วมกันทั้งหมด พวกมันก็คือสิ่งเดียวกัน (เป็นวัตถุเดียวกัน) ในทางกลับกัน (ความแยกแยะไม่ออกของสิ่งที่เป็นเอกลักษณ์) ถ้า x เป็นสิ่งเดียวกับ y พวกมันต้องมีคุณสมบัติเหมือนกันทุกประการ
Level (Ontological)
Lระดับชั้นทางภววิทยา
Hegel, 2010
การจัดลำดับชั้นของความจริงจากระดับพื้นฐานที่สุดไปสู่ระดับที่ซับซ้อนกว่า โดยที่ระดับบนมักจะมีรากฐานมาจากระดับล่าง
Liberalism
Fเสรีนิยม
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ลัทธิทางการเมืองและปรัชญาที่เน้นย้ำถึงเสรีภาพส่วนบุคคล ความยินยอมของผู้ใต้ปกครอง และความเสมอภาคเบื้องหน้ากฎหมาย โดยทั่วไปสนับสนุนสิทธิพลเมือง ประชาธิปไตย และการประกอบการเสรี
เสรีนิยม
Rawls, J., 1993, Political liberalism
ปรัชญาการเมืองที่ก่อตั้งบนแนวคิดเรื่องเสรีภาพและความเสมอภาค เน้นสิทธิปัจเจกบุคคล ประชาธิปไตย และการปกป้องทรัพย์สินส่วนบุคคล รอลส์พัฒนา "เสรีนิยมทางการเมือง" เพื่อจัดการกับความหลากหลายในสังคมประชาธิปไตย
Libertarianism
Lเจตจำนงเสรีนิยม
Kane, R., 1996, The significance of free will
ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ยืนยันว่ามนุษย์มีเจตจำนงเสรีที่ขัดแย้งกับนิยตินิยม เรามีความสามารถในการเลือกกระทำอย่างอื่นได้จริง
เสรีนิยมสุดโต่ง (ลิเบอร์แทเรียนิสม์)
Nozick, R., 1974, Anarchy, state, and utopia
ปรัชญาการเมืองที่ยึดถือเสรีภาพเป็นหลักการสำคัญที่สุด ลิเบอร์แทเรียนมุ่งแสวงหาความเป็นอิสระและเสรีภาพในการเลือกให้มากที่สุด เน้นเสรีภาพทางการเมือง การรวมกลุ่มโดยสมัครใจ และความสำคัญสูงสุดของการตัดสินใจของปัจเจกบุคคล
Liberty
เสรีภาพ
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
สภาวะของการเป็นอิสระภายในสังคมจากข้อจำกัดที่กดขี่ซึ่งกำหนดโดยอำนาจเหนือวิถีชีวิต พฤติกรรม หรือทัศนทางการเมืองของบุคคล ในทางปรัชญา มักมีการกล่าวถึงในแง่ของ "เสรีภาพเชิงลบ" (อิสรภาพจากการแทรกแซง) และ "เสรีภาพเชิงบวก" (ความสามารถในการกระทำการตามเจตจำนงเสรีของตน)
เสรีภาพ (Liberty)
Mill, J. S., 1978, On liberty
สภาวะที่เป็นอิสระภายในสังคมจากการจำกัดที่กดขี่โดยผู้มีอำนาจต่อวิถีชีวิต มิลล์เสนอ "หลักการอันตราย" (Harm Principle): วัตถุประสงค์เดียวที่อำนาจจะถูกใช้อย่างชอบธรรมเหนือสมาชิกในชุมชนอารยะโดยขัดกับความต้องการของเขาได้ คือเพื่อป้องกันอันตรายต่อผู้อื่น
Life
Lชีวิต (พลังชีวิต)
Bergson, H., 1911, Creative evolution
ในอภิปรัชญาของแบร์กซอง มองว่าชีวิตคือกระแสของพลังที่สร้างสรรค์ (élan vital) ซึ่งไม่อาจลดทอนลงเหลือเพียงกลไกทางฟิสิกส์หรือเคมีได้
Lila (Leela)
ลีลา
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(สันสกฤต) การเล่น หรือ กีฬา ในปรัชญาอินเดีย (โดยเฉพาะในเวदानตะและไวษณวะ) หมายถึงแนวคิดที่ว่าจักรวาลเป็นการสำแดงอย่างสนุกสนาน หรือการละเล่นสร้างสรรค์ของพระเจ้า (พรหมัน หรือ พระวิษณุ) โดยกระทำปราศจากแรงผลักดันภายนอก หรือความจำเป็นใด ๆ
Limit
Lขีดจำกัด (เชิงปรากฏการณ์วิทยา)
Husserl, E., 1970, The crisis of European sciences and transcendental phenomenology
ขอบเขตของประสบการณ์หรือความตระหนักรู้ ซึ่งกำหนดความเป็นไปได้และข้อจำกัดในการเข้าถึงความจริงของมนุษย์
Linga (Lingam)
ลิงคะ (Linga หรือ Lingam)
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(ภาษาสันสกฤต) หมายถึง สัญลักษณ์ เครื่องหมาย หรือสิ่งบ่งชี้ ในตรรกศาสตร์อินเดีย (Nyaya) หมายถึง "มัชฌิมบท" หรือเหตุผล (Hetu) ที่บ่งชี้ถึงการมีอยู่ของบทประธาน (Sadhya) ในบริบททางศาสนา เป็นสัญลักษณ์ของพระศิวะที่แสดงถึงพลังสร้างสรรค์ของจักรวาล