Go back to browse
S
Terms starting with
S
Sense-Datum
Epistemologyข้อมูลทางผัสสะ (เซนส์-เดตัม)
Russell, B., 1912, The problems of philosophy
วัตถุโดยตรงของการรับรู้ สิ่งที่เราตระหนักรู้ได้ทันทีในขณะรับผัสสะ (เช่น หย่อมสีแดง) ซึ่งตรงข้ามกับวัตถุทางกายภาพภายนอกที่เป็นตัวก่อให้เกิดความรู้สึกนั้น
Shunyata (Sunyata)
ศูนยตา
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
(สันสกฤต) ความว่างเปล่า เป็นแนวคิดหลักในพุทธศาสนานิกายมหายาน โดยเฉพาะในสำนักมาธยมิกะ ซึ่งยึดถือว่าปรากฏการณ์ทั้งปวงล้วนว่างเปล่าจาก 'สภาวะของตนเอง' (own-being) หรือธรรมชาติที่แท้จริงในตัว และดำรงอยู่ได้โดยต้องอาศัยปัจจัยอื่นเท่านั้น
Sign / Signifier / Signified
สัญลักษณ์ / ตัวหมาย / สิ่งที่ถูกหมาย
มโนทัศน์แบบโครงสร้างนิยมของโซซูร์เกี่ยวกับสัญลักษณ์ ตัวหมาย (Signifier) คือภาพเสียง (คำพูด) และสิ่งที่ถูกหมาย (Signified) คือมโนทัศน์ ความสัมพันธ์ระหว่างสองสิ่งนี้เป็นแบบตามอำเภอใจและถูกนิยามโดยความต่างภายในระบบ
Skepticism (Pyrrhonian)
Epistemologyความสงสัยนิยม (ลัทธิพีร์โร)
จุดยืนทางปรัชญาของการงดเว้นการตัดสินในเรื่องที่ไม่ชัดเจนทั้งหมดเพื่อให้บรรลุความสงบทางใจ ยืนยันว่าสำหรับการอ้างเหตุผลทุกอย่าง ย่อมมีการอ้างเหตุผลที่น้ำหนักเท่ากันในทางตรงข้ามเสมอ
Social Contract
Political Philosophyสัญญาประชาคม
Hobbes, T., 1996, Leviathan
ทฤษฎีที่ว่าปัจเจกบุคคลตกลงปลงใจ (โดยชัดแจ้งหรือโดยปริยาย) ที่จะรวมกลุ่มกันเป็นสังคมและปฏิบัติตามกฎเกณฑ์เพื่อแลกกับการได้รับความคุ้มครองหรือประโยชน์ทางสังคมอื่นๆ
Socialism
Political Philosophyสังคมนิยม
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ทฤษฎีทางการเมืองและเศรษฐกิจว่าด้วยการจัดองค์กรทางสังคมซึ่งสนับสนุนให้ปัจจัยการผลิต การกระจาย และการแลกเปลี่ยน ควรเป็นกรรมสิทธิ์ของหรืออยู่ภายใต้การกำกับดูแลของชุมชนโดยรวม
สังคมนิยม
ทฤษฎีทางการเมืองและเศรษฐกิจของการจัดระเบียบสังคมที่สนับสนุนว่า ปัจจัยการผลิต การจำหน่าย และการแลกเปลี่ยน ควรเป็นของสังคมหรือถูกกำกับโดยส่วนรวม
Solipsism
Metaphysicsอัตนิยม (ลัทธิมีอยู่แต่เพียงฉัน)
ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่ามีเพียงจิตของตนเองเท่านั้นที่แน่ใจได้ว่ามีอยู่จริง วิทเกนสไตน์ตั้งข้อสังเกตว่าสิ่งที่ผู้นิยมลัทธินี้หมายถึงนั้นถูกต้อง แต่ไม่อาจพูดออกมาได้ มันแสดงตัวออกมาเอง
Sophism
โซฟิสม์
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
การอ้างเหตุผลที่วิบัติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่ใช้เพื่อหลอกลวงโดยเจตนา เดิมทีคำนี้หมายถึงคำสอนของพวกโซฟิสต์ในกรีกโบราณ ซึ่งเป็นกลุ่มอาจารย์ที่รับจ้างสอนวาทศิลป์และปรัชญา
โซฟิสต์ (คัมภีรภาพนิยม / การใช้เล่ห์กระเท่ห์ทางปัญญา)
กลุ่มอาจารย์ในกรีซโบราณที่สอนวิชาวาทศิลป์และคุณธรรมโดยเก็บค่าธรรมเนียม มักถูกเพลโตวิพากษ์วิจารณ์ว่าให้ความสำคัญกับการโน้มน้าวใจมากกว่าความจริงและมีจุดยืนแบบสัมพัทธนิยม
Soul
วิญญาณ
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ส่วนที่เป็นจิตวิญญาณหรือไม่ใช่วัตถุของมนุษย์หรือสัตว์ ซึ่งมักได้รับการพิจารณาว่าเป็นอมตะ (ดูเพิ่มเติม: อาตมัน, ชีวะ)
Soul (Psyche)
Metaphysicsวิญญาณ
Aristotle, 1993, De Anima
ในอริสโตเติล หมายถึง "รูป" ของร่างกายที่มีชีวิต—หลักการที่ให้ชีวิตและการทำงานแก่ร่างกาย ในทัศนะแบบทวินิยม (เพลโต/เดส์การตส์) หมายถึงสารัตถะที่ไร้วัตถุซึ่งแยกจากร่างกาย
Space (Absolute)
Sพื้นที่สัมบูรณ์
Newton, I. 1999 The Principia: Mathematical principles of natural philosophy
ทัศนะ (นิวตัน) ที่ว่าพื้นที่เป็นสารัตถะหรือภาชนะที่ชัดเจนซึ่งดำรงอยู่อย่างเป็นอิสระจากวัตถุที่อยู่ภายในนั้น มันยังคงเหมือนเดิมและไม่เคลื่อนไหว
Species-Being (Gattungswesen)
ภาวะสปีชีส์ (สารัตถะแห่งเผ่าพันธุ์มนุษย์)
Marx, K., 1988, Economic and philosophic manuscripts of 1844
แนวคิดของมาร์กซ์เกี่ยวกับสารัตถะของมนุษย์ในฐานะกิจกรรมทางสังคม การสร้างสรรค์ และเสรีภาพ ความแปลกแยกภายใต้ทุนนิยมขัดขวางไม่ให้บุคคลตระหนักถึงภาวะสปีชีส์โดยการลดทอนงานให้เหลือเพียงการเอาตัวรอด
Speech Act
วัจนกรรม (การกระทำผ่านคำพูด)
Austin, J. L., 1975, How to do things with words
ทฤษฎีของออสตินที่ว่าภาษาไม่ได้มีไว้เพียงเพื่ออธิบายโลก แต่ใช้เพื่อการกระทำ (เช่น การสัญญา การสั่งการ) แบ่งออกเป็นวัจนลีลา (Locutionary), วัจนะเจตนา (Illocutionary) และผลจากวัจนะ (Perlocutionary)
Spinozism
ลัทธิสปิโนซา
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ระบบปรัชญาของบารุค สปิโนซา ซึ่งมีลักษณะเป็นเอกนิยมแบบสรรพเทวนิยมรูปแบบหนึ่งที่ถือว่ามีสาระเพียงหนึ่งเดียว (คือพระเจ้าหรือธรรมชาติ) และสิ่งอื่นทั้งหมดเป็นเพียงภาวะหรือคุณสมบัติของสาระนั้น
Stoicism
ลัทธิสโตอิก
สำนักปรัชญาเฮลเลนิสติกที่เน้นคุณธรรมว่าเป็นความดีเพียงหนึ่งเดียว การใช้ชีวิตตามธรรมชาติ (โลโกส) และการบรรลุความสงบภายในผ่านการควบคุมตนเองและการวางเฉยต่อสิ่งภายนอก
Structuralism
โครงสร้างนิยม (สตรักเจอร์รัลลิสม์)
ขบวนการและวิธีการทางปัญญาที่วิเคราะห์องค์ประกอบของวัฒนธรรมมนุษย์ในแง่ของความสัมพันธ์กับระบบหรือโครงสร้างพื้นฐานที่กว้างกว่า ยืนยันว่าความหมายถูกสร้างขึ้นโดยความสัมพันธ์ภายในระบบ
Subject
ประธาน
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ในทางญาณวิทยา คือผู้มีจิตสำนึกที่รับรู้หรือรู้แจ้งวัตถุ ในทางตรรกวิทยา คือบทในประพจน์ที่ถูกยืนยันหรือปฏิเสธสิ่งใดสิ่งหนึ่ง
Subjectivism
Mอัตวิสัยนิยม
Sinha, S. C., 2012, Dictionary of philosophy
ลัทธิที่ถือว่าความรู้เป็นเพียงเรื่องอัตวิสัย และไม่มีสัจจะภายนอกหรือสัจจะเชิงปรวิสัยอยู่จริง ในทางจริยศาสตร์ คือทัศนะที่ว่าการตัดสินเชิงศีลธรรมตั้งอยู่บนพื้นฐานของความรู้สึกหรือรสนิยมส่วนบุคคล มากกว่าข้อเท็จจริงเชิงปรวิสัย
Subsistence
Sภาวะดำรงอยู่ (ซับซิสเทนซ์)
Meinong, A. 1960 On emotional presentation
ในปรัชญาของไมยนอน หมายถึงรูปแบบความเป็นอยู่ที่ครอบครองโดยวัตถุที่ไม่มีอยู่จริง (ไม่มีความเป็นจริงทางกาล-อวกาศ) แต่ยังคงเป็นวัตถุแห่งความคิด (เช่น ภูเขาทองคำ, สี่เหลี่ยมวงกลม)
Substance
Sสารัตถะ
Locke, J. 1975 An essay concerning human understanding
สิ่งที่ดำรงอยู่ในตัวมันเองและถูกเข้าใจผ่านตัวมันเอง (สปิโนซา) หรือ ตัวรองรับที่คุณสมบัติต่างๆ ดำรงอยู่ (ล็อค) เป็นผู้แบกรับพื้นฐานของคุณลักษณะ